Studija u Nature Communications otkriva da je od 1950-ih uneseno 45 vrsta komaraca, od kojih se 28 uspešno uspostavilo, a glavni put širenja su globalne trgovačke i pomorske rute. Klimatske promene dodatno pogoduju razmnožavanju komaraca i širenju arbovirusa. Procena ekonomskog tereta povezanog sa Aedes vrstama iznosi oko 94,7 milijardi USD za period 1975–2020. Stručnjaci preporučuju preventivne mere poput repelenta, duge odeće i uklanjanja stajaće vode.
Naučnici Upozoravaju: „Globalna Invazija“ Komaraca — Kako Trgovina i Klima Šire Rizik Od Bolesti
Photo Credit: iStock
Nova studija objavljena u Nature Communications upozorava da se od 1950-ih značajno povećao broj novih vrsta komaraca unesених u nove regione, što predstavlja rastuću pretnju po javno zdravlje.
Glavni nalazi studije
Autori su utvrdili da je od 1950. godine zabeleženo uvođenje 45 različitih vrsta komaraca širom sveta, od kojih se 28 uspešno uspostavilo u barem jednom regionu. Glavni motor te ekspanzije su globalne pomorske i trgovačke rute — komarci se mogu „prikačiti“ za teret, kontejnere, vozila i avione i tako preći velike razdaljine.
„Međutim, donekle iznenađujuće, ostaje značajan jaz u znanju u pogledu globalnih obrazaca invazije i dinamike komaraca koji su prenosnici bolesti“, navode autori studije.
Zašto je to opasno
Komarci su prenosnici brojnih arbovirusa i drugih patogena koji pogađaju ljude. Među imenovanima u studiji su:
- virus Zapadnog Nila (West Nile virus),
- istočnjački konjski encefalitis (Eastern Equine Encephalitis),
- La Crosse encefalitis.
Klinički ishod infekcije varira od blagih ili neprimetnih simptoma do teških komplikacija, uključujući oštećenje centralnog nervnog sistema i smrt. Porast vektorskih bolesti takođe opterećuje zdravstvene sisteme i povećava troškove zdravstvene zaštite.
Studija navodi da su prijavljeni ukupni troškovi za društva povezani sa komarcima iz roda Aedes i arbovirusnim bolestima procenjeni na približno 94,7 milijardi USD (akumulirano za period 1975–2020).
Uloga klimatskih promena i „hotspotova” invazije
Rastuće globalne temperature i promenjeni obrasci padavina stvaraju povoljnije uslove za razmnožavanje komaraca i produžavaju sezonu njihovog delovanja. U kombinaciji sa globalizacijom transporta, to omogućava vrstama da brzo prelaze geografske granice i naseljavaju nova područja, stvarajući lokalna žarišta (hotspotove) širenja.
Praktične preporuke za građane
- Nosite dugu odeću (dugi rukavi i pantalone) u periodima pojačane aktivnosti komaraca.
- Koristite efikasne repelente prema uputstvu proizvođača (posebno oni koji štite protiv komaraca).
- Eliminišite stajaću vodu na imanju — čišćenje ukrasnih posuda, bazena, posuda za ptice i odvoda smanjuje mesta za razmnožavanje.
- Pratite preporuke lokalnih zdravstvenih vlasti i prijavite neuobičajene slučajeve bolesti nakon ujeda komarca.
Studija naglašava potrebu za boljim praćenjem invazija komaraca duž trgovačkih i putničkih ruta, kao i za jačanjem međunarodne saradnje u cilju prevencije širenja vektora i brzoj javnozdravstvenoj reakciji.
Za čitaoce u Srbiji i regionu: iako su mere univerzalne, obratite pažnju na lokalne izveštaje i savete Instituta za javno zdravlje i lokalnih epidemioloških službi, jer se rizici razlikuju po regionima i sezoni.
Pomozite nam da budemo bolji.
