Posle 13 godina istraživanja, Interamna Lirenas pokazala se kao prosperitetan rimski grad koji je opstao do kasnog 3. veka n. e. Geofizička snimanja i ciljna iskopavanja na oko 60 akra (≈24 ha) otkrila su natkrivenu pozornicu za ~1.500 gledalaca, rečnu luku, skladište (≈40 x 12 m), tri termalna kompleksa i najmanje 19 dvorišnih zgrada. Analiza uobičajene keramike sugeriše kontinuitet naseljavanja i lokalnu proizvodnju, dok odsustvo tragova nasilnog uništenja upućuje na postepeno napuštanje zbog nesigurnosti.
Zapanjujuće iskopavanje menja priču o padu Rimskog carstva: Interamna Lirenas opstala do kasnog 3. veka
This ‘Backwater’ Roman Town Outlived the EmpireIvan Lopez Gonzalez - Getty Images
Posle 13 godina arheoloških istraživanja, novi nalazi iz Interamna Lirenas preobražavaju dosadašnje poglede na propast rimskog sistema u centralnoj Italiji. Mesto koje je dugo smatrano marginom carstva pokazalo se kao živa, prilagodljiva urbana sredina koja je opstala znatno duže nego što se ranije verovalo.
Kako su istraživači rekonstruisali grad
Tim predvođen Alessandroom Launarom (Univerzitet Kembridž) kombinovao je geofizička snimanja — uključujući magnetometriju i ground-penetrating radar (GPR) — sa ciljnim iskopavanjima na površini od oko 60 akra (≈24 hektara). Ta metoda omogućila je izgradnju detaljne mape urbanog rasporeda i otkrivanje objekata koji nisu bili vidljivi na površini.
Najvažniji nalazi
- Natkrivena pozornica dimenzija oko 45 x 26 m, dovoljna za približno 1.500 gledalaca — znak kulturnog i statusnog značaja.
- Rečna luka i skladište (otpr. 40 x 12 m) koja upućuju na intenzivnu trgovinu preko reke Liri.
- Tri kompleksa termi sa znakovima kontinuirane upotrebe i održavanja sve do kasnijih faza naseljenosti.
- Najmanje 19 zgrada s unutrašnjim dvorištima koje su mogle služiti kao tržnice, cehovske kuće, skladišta ili stanovi.
- Arheološka serija obične keramike (coarseware) pokazuje kontinuirani lokalni život i proizvodnju, umesto naglog ekonomskog pada.
"Počeli smo sa lokalitetom koji je delovao toliko neprivlačno da ga niko ranije nije ni pokušao da iskopava. To je retkost u Italiji." — Alessandro Launaro
Šta znače ti nalazi?
Analiza uobičajene domaće keramike, umesto fokusiranja samo na luksuzne uvozne predmete, omogućila je istraživačima da bolje prate kontinuitet naseljavanja i privredne aktivnosti. Prethodna procena da je grad opadao već u helenističkom ili ranorepublikanskom periodu pokazala se pogrešnom: Interamna Lirenas je bila aktivna i prosperitetna mnogo duže, sve do kasnog 3. veka n. e.
Natpis pronađen na lokalitetu ukazuje i na mogućnost posete Julija Cezara 46. p. n. e., što potvrđuje ulogu grada u regionalnoj mreži saobraćaja i trgovine. Položaj između reke i glavnog puta učvršćivao je njegov značaj kao trgovačkog i transportnog čvora.
Kraj grada
Arheolozi nisu pronašli sloj pepela ili trag nasilnog uništenja, što upućuje na to da napuštanje nije bilo naglo i katastrofalno. Launaro i saradnici smatraju da su stanovnici postepeno odseljavali zbog sve veće opasnosti od pljačkaških hordi i političke nesigurnosti u kasnoj antici.
Širi značaj
Otkriveno ukazuje na to da su mnogi "prosečni" rimski gradovi mogli biti otporniji i dinamičniji nego što arheološka praksa ranije pokazivala. Kombinacija savremenih geofizičkih metoda i ciljnih iskopavanja otvara novi prozor u razumevanje urbanizma i svakodnevnog života u rimskoj Italiji.
Zaključak: Interamna Lirenas više nije samo „backwater“ — to je primer gradske prilagodljivosti i opstanka u periodima promene, sa jasno izraženim lokalnim ekonomskim i društvenim strukturama.
Pomozite nam da budemo bolji.
