Vijetnam U Ofanzivi Protiv Falsifikata: Tržište Lažnog Luksuza Pod Pritiskom SAD

Tokom racije na periferiji Ho Ši Mina početkom godine policija je pronašla više od 23.000 pari papuča sa natpisima Nike, Adidas, Crocs i Gucci — proizvoda koji su, kako se ispostavilo, potpuno falsifikovani. Zaplena robe procenjene na VND 2 milijarde (oko $76.053) postala je simbol šire državne kampanje protiv kršenja prava intelektualne svojine.

The US government has branded Vietnam the world's worst offender on IP rights [Getty Images]

Šta se događa

7. maja vlada je pokrenula nacionalnu ofanzivu protiv falsifikata, onlajn piraterije i zloupotrebe žigova. U poslednje tri nedelje maja vlasti su prijavile više od 1.400 slučajeva kršenja IP prava, a policijske akcije obuhvatile su racije na pijacama kao što su Saigon Square i Ben Thanh Market, upade u skladišta i zaplene velikih pošiljki.

While several market stalls have shuttered their operations, for others it's business as usual [Getty Images]

Ključni događaji

• Racija: 23.000+ pari falsifikovanih papuča i roba vredna VND 2 milijarde.
• U maju vlasti su obećale povećanje broja racija za najmanje 20% zbog pritiska SAD.
• 10. juna policija u provinciji Thanh Hoa razbila je mrežu koja je proizvela i prodala preko 10.000 komada falsifikovanog nakita, s procenjenim nelegalnim prihodom od oko $1.140.000.

„Sprovodjenje je postalo strože,“ kaže Thanh Truc, prodavačica u Saigon Squareu. Dodaje da su prodavci navikli na racije, ali da je ovaj talas intenzivniji zbog međunarodnog pritiska.

Izvor i lanac snabdevanja

Većina falsifikata dolazi iz Kine: proizvođači prave velike količine, a vijetnamski veletrgovci ih uvoze i distribuiraju po pijacama i turističkim štandovima. Blizina velikih azijskih fabričkih centara i postojeća proizvodna baza u regionu olakšavaju ovaj posao.

Vietnam police regularly bust bootleg vendors, but the market has proven hard to extinguish [Getty Images]

Međunarodni pritisak i posledice

U aprilu je Kancelarija predstavnika za trgovinu SAD (USTR) označila Vijetnam kao "prioritetnu spoljnu zemlju" zbog neuspeha u rešavanju problema zaštite IP prava — oznaka koja je u istoriji dodeljena vrlo retko i nosi pretnju carinama i dodatnim merama. Kao odgovor, vlasti u Hanoju su pooštrile kontrolu i povećale broj racija.

Many Vietnamese locals can't afford or access authentic designer clothing [Getty Images]

Podeljeno javno mnjenje i ekonomski kontekst

Mnogi domaći dizajneri i proizvođači pozdravljaju pojačanu kontrolu. Huong Thi Nguyen, lokalna dizajnerka, kaže da falsifikati kvare tržište, potkopavaju vrednost autentičnog rada i podstiču prelazak veštih radnika u fabrike koje rade kopije.

S druge strane, kupci s ograničenim primanjima ostaju lojalni jeftinim kopijama. U Vijetnamu oko 60% stanovništva živi u ruralnim oblastima, a prosečan mesečni prihod iznosi približno $225 — ekonomski faktori koji održavaju veliku potražnju za pristupačnim falsifikatima.

Kako prodavci zaobilaze pravila

Prodavci i proizvođači pronalaze načine da zaobiđu zakone — menjaju nazive i detalje (na primer "Nike" u "Mike"), prilagođavaju dizajn dovoljno da izbegnu pravnu odgovornost, ali zadržavaju izgled i kvalitet koji privlači kupce. Zbog toga stručnjaci sumnjaju da će falsifikati biti potpuno iskorenjeni.

Završna zapažanja

Pojačane racije pokazuju da vlasti žele da poprave reputaciju Vijetnama na međunarodnom tržištu, ali ekonomske realnosti i prilagodljivost mreža falsifikata znače da će borba biti dugotrajna. Za domaće dizajnere ovo je prilika da zauzmu veći prostor na tržištu, dok će potrošači s niskim prihodima i dalje tražiti pristupačne alternative.