JWST je prvi put detektovao zaleđene složene organske molekule oko protostara ST6 u Velikom Magelanovom Oblaku (~163.000 lj. god.). Potvrđeni su acetaldehid, octena kiselina, etanol, metanol i metil format, dok najmanje 14 linija ostaje neidentifikovano. Nalazi ukazuju da niža metalnost i jače UV polje u LMC‑u menjaju hemijsku evoluciju — s potencijalnim tragovima glikolaldehida, koji bi bio važan za poreklo riboze. Potrebna su dodatna laboratorijska i posmatranja da se potvrde svi kandidati.
JWST prvi put otkrio zaleđene složene organske molekule oko protostara u drugoj galaksiji — tragovi gradivnih blokova života
JWST prvi put otkrio zaleđene složene organske molekule oko protostara u Velikom Magelanovom Oblaku
Zahvaljujući izuzetnoj osetljivosti svemirskog teleskopa James Webb (JWST), astronomi su po prvi put detektovali zaleđene složene organske molekule (SOM) u ledu oko mladog protostara izvan naše galaksije — u Velikom Magelanovom Oblaku (LMC).
Šta je otkriveno
Astronomi na čelu s Martom Sewiło sa Univerziteta Merilend upotrebili su instrument MIRI na JWST‑u da analiziraju spektar masivnog protostara označenog kao ST6, udaljenog oko 163.000 svetlosnih godina. U ledu na zrnevima prašine potvrđeni su sledeći SOM:
- acetaldehid
- octena kiselina (acetic acid)
- etanol
- metanol
- metil format
Pored ovih potvrđenih molekula, u spektru je uočeno najmanje još 14 neidentifikovanih apsorpcionih linija koje mogu odgovarati dodatnim SOM‑ovima; među kandidatima je i glikolaldehid, važan prekursor riboze (komponent RNA), ali ta identifikacija zasad nije konačna.
Zašto je ovo važno
Detekcija zaleđenih SOM‑ova pruža uvid u hemijsku evoluciju materijala u najranijim fazama formiranja zvezda, pre nego što se led sublimira i pređe u gasovito stanje. Iako su gasni oblici nekih SOM‑ova ranije viđeni i u Mliječnom putu i u LMC‑u, opažanja u zaleđenom stanju su retka — do sada su zaleđeni SOM potvrđeni samo kod četiri protostara u Mliječnom putu i kod jednog u LMC‑u (ST6).
"Samo smo na početku istraživanja kompleksne organske hemije u ovakvom okruženju", rekao je tim na čelu sa Martom Sewiło, ističući potrebu za dodatnim laboratorijskim spektrima radi potpune identifikacije svih linija.
Uticaj uslova u LMC
Veliki Magelanov Oblak ima nižu metalnost (manje teških elemenata) i jače polje ultraljubičastog zračenja u odnosu na našu galaksiju — osobine koje podsećaju na galaksije iz ranih epoha univerzuma. Ove razlike utiču na formiranje i relativne količine SOM‑ova: tim je zabeležio da su relativne količine SOM‑ova u odnosu na vodeni led u ST6 niže nego kod protostara u Mliječnom putu, osim kod octene kiseline, koja je u relativnom smislu prekomerno zastupljena. To može ukazivati na to da intenzivnije UV zračenje podstiče neke hemijske puteve koji povećavaju proizvodnju octene kiseline.
Šta sledi
Za potvrdu preostalih kandidata neophodni su dodatni laboratorijski spektri i nova posmatranja. Kako se protostar bude razvijao i zagrevao, led će sublimirati i SOM‑ovi preći u gas, gde će UV zračenje i drugi procesi moći da prouzrokuju dalje složene reakcije koje mogu dovesti do molekula važnih za život — poput propanola, propanala, pa čak i aminokiselina, mada takve molekule za sada nisu detektovane kod ST6.
Otkriće pruža važan uvid u to kako su gradivni blokovi života mogli nastati u uslovima sličnim onima u ranom univerzumu i ističe ulogu sledećih koraka: laboratorijske analize, dublja analiza postojećih JWST podataka i nova posmatranja.
Objavljeno: 20. oktobra u časopisu Astrophysical Journal Letters.
Pomozite nam da budemo bolji.
