Na nalazištima Gobeklitepe i Karahantepe predstavljeno je oko 30 novih neolitskih artefakata koji osvetljavaju prelaz iz lovačko-sakupljačkog u naseljeni način života pre više od 11.000 godina. Među nalazima je i statua s izrazom lica koji podseća na prikaz preminule osobe, kao i prvi poznati T-oblikovani stub s isklesanim ljudskim licem. Projekat "Stone Mounds" obuhvata 12 lokaliteta datovanih na oko 9.500. p.n.e. i menja dosadašnje pretpostavke o ranim stalnim zajednicama.
Nova otkrića u Gobeklitepeu i Karahantepeu: kipovi i rituali koji prepravljaju priču o neolitu
Na arheološkim nalazištima Gobeklitepe i Karahantepe u pokrajini Şanlıurfa predstavljeno je novo oko 30 artefakata koji doprinose razumevanju prelaza čovečanstva iz lovačko-sakupljačkog načina života u naseljene zajednice pre više od 11.000 godina.
Šta je otkriveno?
Među nalazima ističe se statua čiji izraz lica asocira na prikaz preminule osobe — nalaz koji arheolozi ocenjuju kao jedinstven u pogledu rituala smrti i simboličkog izražavanja u neolitskim zajednicama. Pored toga, otkriveni su ljudske i životinjske figure, figurice, posude, tanjiri, ogrlice i perle, uključujući i perlu u obliku ljudske figure.
Kontekst i značaj
Projekat pod nazivom "Stone Mounds" obuhvata 12 neolitskih lokaliteta u oblasti Şanlıurfa datovanih na oko 9.500. p.n.e. Gobeklitepe i Karahantepe sadrže neke od najstarijih poznatih struktura namenjenih okupljanjima i ritualima. Među najupečatljivijim elementima su ovalne monumentalne građevine prečnika i do 28 metara, okružene T-oblikovanim krečnjačkim stubovima koji se tumače kao antropomorfni prikazi, a na pojedinim stubovima prikazane su i životinje u reljefu.
Jedno od nedavnih otkrića u Karahantepeu je T-oblikovan stub sa isklesanim ljudskim licem — prvi poznati prikaz ljudskog lica na tom tipu stuba, što dodatno komplikuje i obogaćuje dosadašnje interpretacije simbola i rituala iz tog perioda.
"Ono što ova nalazišta čini jedinstvenim jeste način na koji preoblikuju naša saznanja o neolitskoj istoriji i prelasku ka naseljenom životu", izjavio je ministar kulture i turizma Mehmet Nuri Ersoy. Necmi Karul, rukovodilac iskopavanja, dodaje: "Od ishrane do arhitekture, od simboličkog sveta do rituala — raznovrsnost dokaza nas izuzetno približava praistorijskim društvima."
Implikacije za razumevanje neolita
Dosadašnje pretpostavke da su stalne naseobine nastajale isključivo posle razvoja poljoprivrede i stočarstva sada se preispituju: dokazujući da su zajednice u ovom regionu mogle ostati sedentarne i pre potpune poljoprivredne revolucije, nalazi ukazuju na složenije društvene strukture, rituale vere i simboličku proizvodnju u ranom neolitu.
Gobeklitepe se ove godine očekuje da privuče značajan broj posetilaca — procenjuje se oko 800.000 — što potvrđuje rastuće interesovanje javnosti i naučne zajednice za ova nalazišta.
Autor: Ceyda Caglayan
Pomozite nam da budemo bolji.
