Vartolomej: Turska nije 'neprijateljsko' okruženje za hrišćane — poziv na dijalog i jedinstvo

Patrijarh Carigradski Vartolomej I izjavio je da muslimanska Turska, koja je domaćin posete Pape Lea XIV na njegovoj prvoj inostranoj poseti, nije "neprijateljsko okruženje" za hrišćane. On je naglasio da je pojednostavljeno videti neprijatelje svuda i tumačiti posetu pape kao zauzimanje strane.

Proslava u Izniku

U petak će patrijarh prisustvovati svečanostima u Izniku, oko dva sata od Istanbula, zajedno sa Papom Leom XIV, povodom 1.700 godina od Prvog nikejskog sabora — ranohrišćanskog skupa koji je formulisao ispovedanje vere i ostao centralni deo hrišćanskog teološkog nasleđa.

Kontekst i demografija

Turska ima oko 86 miliona stanovnika, od kojih je prema procenama tek oko 100.000 hrišćana. Broj hrišćana smanjen je usled istorijskih događaja, među kojima se navode i događaji koje neki opisuju kao armenski genocid — termin koji turske vlasti negiraju — kao i razmene stanovništva i pogromi početkom 20. veka zbog kojih je mnogi grčki pravoslavci napustili region.

Život u većinski muslimanskoj zemlji

Patrijarh je istakao da život u pretežno muslimanskoj zemlji ima i svoje prednosti. Prema njegovim rečima, takvo okruženje podstiče otvoren i iskren dijalog i jača suštinsku ulogu Carigradske patrijaršije u međureligijskom razgovoru.

"Život u pretežno muslimanskoj državi predstavlja blagoslov pod velom zato što održava i jača suštinsku odliku Carigradske patrijaršije... otvoren i iskren dijalog sa svim ljudima, bez obzira na rasu i veru."

Značaj susreta u vreme sukoba

Vartolomej je naglasio da je poseta pape posebno značajna u trenutku kada je svet podeljen zbog konflikata. Istakao je da zajednički nastup verskih lidera podseća vernike da su snažniji i verodostojniji kada deluju jedinstveno u odgovoru na savremene izazove.

Odnos sa Moskvom i stav o ratu u Ukrajini

Pravoslavna crkva je pretrpela raskol 2018. kada je Moskovska patrijaršija prekinula odnose sa Carigradskom nakon što je ova priznala autokefalnost Ukrajinske pravoslavne crkve. Vartolomej je, međutim, poručio da su "vrata dijaloga uvek otvorena".

Patrijarh, koji je ranije izjavio da je postao "meta Moskve", ostaje pri kritikama rata u Ukrajini i poziva ruske crkvene lidere da se ne povezuju sa političkim odlukama Kremlja.

"Duhovni vođe u Rusiji ne mogu slepo slediti nečovečne interese i barbarske politike svojih političkih lidera. Niti mogu bez razlike opravdavati ili blagosiljati prolivanje krvi u Ukrajini."

Ove poruke potvrđuju Vartolomejevu opredeljenost za dijalog, međureligijsko razumevanje i moralno odgovorno vođstvo u kriznim vremenima.