Podvodna ekspedicija otkrila je ostatke srednjovekovnog naselja Toru‑Aygyr pod jezerom Issyk‑Kul. Nalazi uključuju zidane građevine, kameni žrvanj, drvene konstrukcije, bogat keramički materijal i muslimanski nekropolis sa grobovima okrenutim prema Meki. Istraživači smatraju da je snažan zemljotres početkom 15. veka promenio reljef i doveo do potapanja mesta, dok nalazi potvrđuju značaj lokaliteta na Putu svile i prelaz od Karahaniđa ka periodu Zlatne horde.
Otkrivena izgubljena varoš ispod jezera Issyk‑Kul: 600 godina stari Toru‑Aygyr
Međunarodni tim podvodnih arheologa otkrio je ostatke srednjovekovnog naselja Toru‑Aygyr pod površinom jezera Issyk‑Kul u današnjem Kirgistanu. Nalazi bacaju novo svetlo na važnu raskrsnicu na Putu svile i na promene koje su zadesile ovaj region početkom 15. veka.
Ekspedicija je ronila do dubine od najviše oko 13 stopa (oko 4 m) i dokumentovala niz arhitektonskih i materijalnih tragova: zidane objekte od opeke, delove drvenih konstrukcija, kamenu ploču‑žrvanj verovatno upotrebljenu za mlevenje žitarica, kao i bogat materijalni fond keramike među kojim je i potpuno očuvan sud.
Posebno je zapažen muslimanski nekropolis datovan u 13. ili 14. vek, čiji se grobovi aktivno erodiraju usled delovanja vode. Na tom lokalitetu pronađeni su ostaci najmanje dve osobe položene okrenute prema Meki, što odgovara islamskim pogrebnim običajima iz tog perioda.
Valerij Kolčenko, rukovodilac domaće podvodne ekspedicije iz Instituta za istoriju, arheologiju i etnologiju, kaže da spomenik predstavlja grad ili veliko trgovačko naselje na jednom od važnih odseka Puta svile.
Arhitektonski ostaci ukazuju na postojanje istaknutih javnih objekata: istraživači navode da jedna veća građevina sa spoljašnjom dekoracijom može da bude džamija, javno kupatilo ili mala medresa. Pored toga, pronađeni su kompleksi zaobljenih i pravougaonih struktura, brojne keramičke posude i drugi predmeti koji ilustruju život i trgovinu u srednjem veku.
Istraživači tumače da je u regionu tokom 10. veka formirana država Karahaniđа, turkijska dinastija čiji je deo elite prihvatao islam, dok je šira islamizacija postala izraženija u 13. veku pod uticajem mongolskih država i Zlatne horde. Nalazi u Issyk‑Kulu pokazuju upravo takav kulturno‑istorijski prelaz.
Prema proceni stručnjaka, snažan zemljotres početkom 15. veka promenio je lokalni reljef i doveo do podizanja nivoa jezera, što je dovelo do delimičnog ili potpunog potapanja naselja. Kolchenko i drugi članovi ekspedicije smatraju da su neki stanovnici možda već ranije napustili varoš, ali je potres ubrzao demografske i civilizacijske promene—bogatu naseljenost zamenjuju nomadske grupe.
Nalazi imaju arheološki značaj jer omogućavaju korelaciju materijalnih ostataka sa istorijskim izvorima, uključujući zapise iz kineskih hronika, kako navodi Maksim Menšikov iz Instituta arheologije RAS. Istovremeno, stanje nekropolisa i drugih objekata pokazuje hitnost daljih istraživanja i zaštite kako bi se sprečila dalja erozija i gubitak podvodnih kulturnih dobara.
Šta sledi: planiraju se dodatne podvodne sondže i kopnene arheološke analize u obalnom pojasu jezera, detaljnije datovanje uzoraka i konzervacija nalaza. Otkriće Toru‑Aygyr‑a proširuje znanje o regionalnim trgovinskim mrežama i kulturnim prelazima na Putu svile.
Izjave u tekstu pripadaju članovima ekspedicije Valeriju Kolčenku i Maksimu Menšikovu.
Pomozite nam da budemo bolji.
