U luci Berenika (današnji Egipat) otkriveno je oko tridesetak grobova indijskih makaka datovanih u I–II vek n.e., verovatno povezanih s visokorangiranim rimskim oficirima. Grobovi sadrže ovratnike, školjke i hranu, a gotovo 40% grobova makaka nosi prateće predmete nasuprot 3% grobova mačaka i pasa. Nalazi sugerišu organizovan uvoz primata iz Indije, intenzivne rimskе kontakte s Indijom i dokaze o pothranjenosti i pokušajima lečenja životinja.
Rimski Oficiri i Njihove Indijske Makake — Otkriveno Groblje Kućnih Ljubimaca u Bereniki
Credit: Shantanukaps / Wikimedia Commons.
Pre gotovo dva milenijuma, u staroj luci Berenika na obali Crvenog mora (današnji Egipat), otkriveno je jedinstveno groblje životinja koje otkriva neočekivanu stranu života rimskih oficira — njihovu ljubav prema majmunima iz daleke Indije.
Tridesetak grobova i neobične pratnje
Arheolozi su u okviru lokaliteta identifikovali oko tridesetak sahrana čiji su posmrtni ostaci u velikoj većini pripadali indijskim makakama (rhesus macaque). Kosturi su datovani u prva dva veka nove ere (I–II vek n.e.), period kada je Berenika bila važno trgovačko uporište na pomorskom putu između Mediterana i Indijskog okeana.
U grobovima su pronađeni predmeti koji ukazuju na emotivnu vrednost kućnih ljubimaca: ovratnici, sjajne školjke, preostaci hrane, pa čak i male životinje koje su služile kao "prijatelji" makakama. Autori studije u Journal of Roman Archaeology ocenjuju ovaj kompleks kao najbogatiji izvorište zooarheoloških podataka o primatima držanim kao kućni ljubimci u antici.
Neobičan odnos prema životinjama
U istom groblju pronađeni su i posmrtni ostaci mačaka i pasa, ali samo oko 3% takvih grobova sadržavalo je prateće predmete slične onima iz grobova majmuna, nasuprot približno 40% grobova makaka koje su imale predmete i prateće artefakte. To sugeriše da su makake imale poseban status među životinjama u ovom gradu.
MACAQUE MEMORIALS:The monkeys found buried at Berenike seem to have originated from India, unlike other Roman primate pets.Photos by Osypiński, P. & Osypińska, M.; from Osypińska, M.et al. Journal of Roman Archaeology(2025).
Poreklo majmuna i transoceanски transport
Dosadašnji nalazi upućivali su pretežno na afričko poreklo primata u rimskim kontekstima, pa sadašnje otkriće predstavlja prvu jasno dokumentovanu situaciju organizovanog prevoza ne-ljudskih primata preko mora — verovatno iz oblasti Indije. Nalaz ukazuje i na intenzivne kontakte Rimskog carstva sa Indijom tokom ranog imperijalnog perioda.
Život i lečenje — tragovi koji govore
Iako su sahrane bile "blistave", osteološki nalazi pokazuju da pojedini primerci nisu imali lak život: kod dve lubanje uočeni su znaci pothranjenosti, što ukazuje na ishranu siromašnu svežim voćem i povrćem. U izolovanoj Bereniki bilo je teško obezbediti biljne namirnice, pa su majmune verovatno hranili morskom hranom iz lokalne ishrane.
Ipak, postoji i dokaz pokušaja lečenja: kod jednog primerka stopala su premazana smolom drveta, što arheolozi tumače kao moguću primenu protivbolnog ili blago antiseptičkog obloga.
Širi istorijski kontekst
Oficiri za koje se pretpostavlja da su bili vlasnici makaka pripadali su legijama koje su delovale u Africi i na Bliskom istoku. Takvi primeri mogli su podstaći trend posedovanja egzotičnih životinja међу rimskom elitom u narednim stoljećima. S obzirom na nalaze iz Pompeja i drugih lokaliteta, očigledno je da su primati bili prisutni u rimskoj svakodnevici i ponekad dobijali status gotovo polu-čovečanskog saputnika.
Autori studije zaključuju da su "stari Rimljani vrednovali životinje zbog njihovih psiholoških i društvenih svojstava, a ne isključivo zbog ekonomske koristi" — te su primatima često pridavali gotovo polu-čovečanski status.
Ovo otkriće u Bereniki ne samo da proširuje naše razumevanje rimskog ponašanja prema životinjama, već i osvetljava dalekosežne trgovačke veze i kulturne kontakte koji su oblikovali antiku.
Pomozite nam da budemo bolji.
