Istraživanje grobnice TT 209 u Tebačkoj nekropoli otkriva 16 mumija i jednog mumificiranog psa, kao i višeslojnu praksu ponovnog korišćenja grobnice od 25. dinastije do ptolemejskog perioda. Rani ukopi bili su diskretni i bogato opremljeni, dok su kasniji slojevi pokazali vertikalno slaganje tela zbog nedostatka prostora. Nalaz psa položenog iznad ljudskih mumija posebno ukazuje i na emotivnu vezu, ali i moguću novu ritualnu ulogu životinja u posmrtnom putovanju.
Mumije Jedna Na Drugu U Grobnici TT 209: Pas, Superpozicija I Promene Ritualnih Praksi
Mummified individuals from Side Chamber 3 of Theban Tomb 209, showing variation in body orientation and arm position. (Jared Carballo-Pérez via SWNS)
Novo arheološko istraživanje dela Tebačke nekropole (grobnica TT 209, nasuprot Luksoru) otkriva kako su tokom više vekova grobnice bile više puta reaktivirane i prilagođavane novim ukopima — ponekad i tako da su mumije bile položene jedna na drugu kada je mesta ponestajalo. Nalazi otkrivaju 16 mumificiranih ljudi, jednog mumificiranog psa i sloj sa najmanje četvoro delimično poremećenih posmrtnih ostataka.
Exterior view of the superstructure of TT 209. The protective covering and visual homogenization of its walls were completed at the end of the 2026 season. (José Miguel Barrios Mufrege via SWNS)
Sažetak nalaza
Istraživači sa Univerziteta La Laguna analizirali su deo komore u grobnici TT 209, prateći položaj, orijentaciju i odnos tela i prateće opreme. Najraniji ukopi bili su diskretni: pojedinačne sahrane u kovčezima, uz pogrebne mreže, amajlije i vredne predmete (među njima i sadržaje feničanskih amfora), što ukazuje na viši društveni status pokojnika.
Evidence of disturbance and displacement affecting two mummified individuals in side Chamber 3. (Jared Carballo-Pérez via SWNS)
Kako se vreme približavalo kraju 25. dinastije i tokom perzijskog i ptolemejskog perioda, zabeležen je pomak — tela su počela da se smestaju u svaki raspoloživi prostor, a u mnogim kasnijim slojevima pojavljuje se vertikalno slaganje ili superpozicija. U dve trećine grobnih jedinica u ispitanoj komori konstatovano je preklapanje tela.
Preserved painted decoration showing an Osirian djed pillar on the outer side of the floorboard of the outer box of Coffin 3. (Jared Carballo-Pérez via SWNS)
Neobičan nalaz: mumificirani pas
U jugoistočnom delu komore istraživači su pronašli četiri mumije i jednog mumificiranog psa položene jedna na drugu u ptolemejskom sloju. Pas je u nekim slučajevima ležao direktno iznad donjih ekstremiteta dvoje ljudi. Tijela u ovim superponiranim sklopovima nisu imala kovčege, ali su bila pažljivo mumificirana, a uz njih su pronađene uspravne amfore koje ukazuju na ritual specifičan za kasniji period upotrebe grobnice.
Detail of superposition and spatial relationships between individuals in SC3 (TT 209). The figure shows the relative position of several individuals, highlighting direct vertical contacts and partial overlaps between bodies. M6 and M7 are closely superimposed, with the canid (M9) placed over their lower limbs. (Jared Carballo-Pérez via SWNS)
„Detaljna analiza ne pokazuje haotičnu nagomilanu gomilu niti gubitak rituala — postojala je prostorna logika: novo polaganje prilagođavalo se prisustvu prethodnih telo,“ kaže Jared Carballo-Pérez, prvi autor studije.
Metodologija i izazovi rekonstrukcije
Tim je dokumentovao položaje pomoću fotografija, skica i opisa prostornog odnosa između tela i arhitektonskih elemenata. Precizno utvrđivanje redosleda polaganja otežano je zbog vekovne upotrebe komore, poplava, požara i ponovnih ulazaka koji su poremetili originalne odnose i premestili ostatke.
Schematic plan of SC3 in TT 209 showing the approximate spatial distribution of funerary deposits (FD). Early deposits (FD1FD2) are located in the eastern/northeastern and southwestern sectors and display relatively discrete spatial organization. Subsequent and later deposits (FD3FD9) are mainly concentrated in the southeastern sector. The dashed outlines indicate approximate depositional areas, while the schematic representations of mummified bodies reflect their general orientation and spatial relationships rather than exact anatomical positions. The circular area (FD6) corresponds to a secondary assemblage of disarticulated, thermally altered remains. (Jared Carballo-Pérez via SWNS)
Šta ovo znači za razumevanje pogrebnih praksi
Promene u položaju ruku (kod kasnijih sahrana često u tzv. osirijskom položaju — ruke prekrštene preko grudnog koša) i prisustvo specifičnih pratećih predmeta ukazuju da ritual nije nestao, već je bio reinterpretiran i prilagođavan. Mumificirani pas postavljen iznad ljudi može odražavati emotivnu vezu između vlasnika i ljubimca, ali i novu simboliku — životinja kao potencijalni psihopomp, vodič u posmrtnom svetu.
Zaključak
Grobnica TT 209 pokazuje kako su egipatski pogrebni prostori bili dinamični: višeslojno korišćenje, promene u položajima i nove ritualne prakse ukazuju na trajnu povezanost sa prošlošću grobnice, bez potpune erozije ritualnog smisla. Autori zaključuju da se ranije tumačenja "neuređenih" depozita mogu reinterpretirati kao promišljeno prilagođavanje postojećem prostoru.
Izvor: Studija objavljena u časopisu Frontiers in Environmental Archaeology; istraživači Jared Carballo-Pérez i Miguel Ángel Molinero Polo (Univerzitet La Laguna).
Pomozite nam da budemo bolji.
