Španski arheolozi u grobnici TT 209 u Thebanskoj nekropoli pronašli su 16 mumificiranih ljudi i jednog mumificiranog psa, koji je položen direktno na ostacima muškarca i žene. Grobnica je bila u upotrebi od 25. dinastije (oko 754–656. p.n.e.) do kraja ptolemejskog doba (30. p.n.e.), pa su sahrane bile slojevite i planski prilagođavane. Nalaz potvrđuje postojanje „pogrebne memorije“ — očuvanje rituala i prostorne logike kroz vekove — dok uloga psa ostaje otvoreno pitanje: voljeni pratilac ili ritualni psihopomp.
Mumificirani pas otkriven u grobnici TT 209 — neočekivani svedok „pogrebne memorije“
Archaeologists discovered a mummified dog buried directly above the remains of a man and woman inside an ancient Egyptian tomb | ©Image Credit: Proyecto dos cero nueve / José Miguel Barrios Mufrege
U trećoj komori grobnice TT 209 u Thebanskoj nekropoli španski arheološki tim otkrio je neočekivan i intrigantan nalaz: pored 16 mumificiranih ljudi, na posmrtnim ostacima muškarca i žene pažljivo je položena mumificirana životinja — pas.
Grobnica koja je služila vekovima
Istraživanja pokazuju da je grobnica bila u upotrebi od perioda 25. dinastije (otprilike 754–656. p.n.e.) pa sve do kraja ptolemejskog doba (30. p.n.e.). Tokom tog vremena komora je bila višekratno korišćena, pa su nove sahrane često morale da se uklapaju u već postojeći raspored.
Slojevita, ali planska upotreba prostora
Isprva su najraniji ukopi bili raspoređeni sa razmakom: neki pokojnici su bili smešteni u kovčezima i praćeni pogrebnim mrežama, amajlijama i vrednim predmetima — među kojima su zabeleženi i predmeti čuvani u foeničkim amforama, što ukazuje na društveni status nekih ranijih pokojnika. Kako je vreme prolazilo i prostor se popunjavao, kasnije sahrane su bile prilagođavane slobodnom mestu; u otprilike dve trećine komore noviji slojevi završili su natrpani iznad ranijih, a neki leševi su bili postavljeni uspravno.
Metodologija i pojam „pogrebne memorije"
Arheolozi su sistematski dokumentovali položaj svakog tela, tačke dodira među mumijama i relacije između slojeva koristeći fotografije, skice i detaljne beleške. Na osnovu tih zapisa rekonstruisana je hronologija ukopa, koja ukazuje da komora nije bila rezultat haotičnog nagomilavanja već da su sahrane bile planski prilagođavane ranijim rasporedima. Istraživači taj fenomen opisuju kao pogrebnu memoriju — kontinuitet rituala i prostorne logike koji su preživeli vekove ponovljenih ukopa.
Ritualni elementi i položaji
Među pronađenim ostacima identificovani su i primeri osirijskog položaja, sa rukama prekrštenim preko grudi, što upućuje na ritualne prakse povezane s bogom Ozirisom i verovanjima o zagrobnom životu. Čak kada su tela bila naslagana, neki kasniji ukopi pokazuju pažljivu mumifikaciju i namerno pozicioniranje, što potvrđuje očuvanje ritualnih obrazaca.
Mumificirani pas — pratilac ili psihopomp?
Najintrigantniji nalaz je upravo pas položen neposredno na ostacima muškarca i žene. Arheolog Jared Carballo-Pérez, prvi autor studije, smatra da takav položaj može ukazivati na poseban odnos između životinje i ljudi koji se nalaze ispod nje. Hipoteze uključuju da je pas mogao biti voljeni pratilac sahranjen kako bi ostao blizu vlasnika u zagrobnom životu, ili da je imao simbolnu, ritualnu ulogu kao psihopomp — vodič duša ka posmrtnom svetu. Trenutno nema dovoljno dokaza da bi se pouzdano odredio jedan od tih scenarija.
Zašto je nalaz značajan
Osim senzacije zbog psa, važna lekcija iz ovog istraživanja je da i pretrpane grobnice mogu čuvati složene informacije o dugoročnim ritualima, društvenim odnosima i načinima kako su zajednice upravljale memorijom poginulih. Unatoč oštećenjima usled poplava, požara i ponovljenih poseta, u TT 209 uočava se jasno prostorno pravilo, a ne slučajna nakupina posmrtnih ostataka.
Izvor: Sažetak nalaza iz istraživanja objavljenog od strane španskog tima; dodatne informacije preneli su Discover Magazine i The Debrief.
Pomozite nam da budemo bolji.
