Ronioci i naučnici otkrili su gotovo 122 metra dugačak, dugo potopljeni zid star oko 7.000 godina u vodama zapadne Francuske, kod ostrva Ile de Sein u Bretanji. Pored glavnog zida pronađeno je i desetak manjih, ljudskom rukom napravljenih konstrukcija, sve smeštene oko devet metara ispod površine mora.
Strukture su prve uočene 2017. godine na kartama morskog dna koje je napravio penzionisani geolog Yves Fouquet pomoću sistema laserskog mapiranja morskog dna. Terenska istraživanja ronilaca između 2022. i 2024. godine potvrdila su prisustvo granitnih blokova i drugih građevinskih elemenata.
"Ovo je veoma zanimljivo otkriće koje otvara nove perspektive za podvodnu arheologiju i pomaže nam da bolje razumemo kako su obalska društva bila organizovana", rekao je prof. Yvan Pailler sa Univerziteta Zapadne Bretanje, koautor studije objavljene u International Journal of Nautical Archaeology.
Datovanje ukazuje da konstrukcije potiču iz perioda između oko 5.800. i 5.300. godine pre nove ere, odnosno iz mezolitskog i ranoneolitskog prelaza, kada je nivo mora bio značajno niži nego danas. Iako su danas devet metara ispod nivoa mora, u vreme izgradnje ove strukture verovatno su bile na priobalju.
Istraživači navode dve moguće funkcije: strukture su mogle služiti kao zamke za ribu na priobalju — sistem kanala i zidova koji usmeravaju i zadržavaju ribu — ili kao odbrambeni nasipi i zidovi podignuti da zaštite priobalna naselja od porasta nivoa mora.
Studija posebno ističe tehničku složenost ovog graditeljstva: podizanje, prenošenje i postavljanje blokova težine od nekoliko tona zahtevalo je organizaciju i znanja uporediva sa kasnijim bretonskim megalitskim konstrukcijama. To znači da su regionalne tehničke veštine i društvena organizacija postojale vekovima pre prvih poznatih megalita.
Autori takođe spekulišu da bi potopljeni kompleks mogao biti izvor lokalnih legendi o potopljenim gradovima, kao što je mitski grad Ys, koji je prema predanjima navodno ležao u Zalivu Duarnenez, nekoliko milja istočno od nalaza. Studija zaključuje da bi brzo podizanje nivoa mora i napuštanje razvijenih obalnih područja moglo ostaviti snažan trag u kolektivnom sećanju zajednica.
Otkriće je značajno za podvodnu arheologiju i rekonstrukciju života obalskih zajednica u postglacijalnom periodu. Nalaz je objavljen u okviru sve šireg niza podvodnih otkrića — pre pola godine u južnoj Francuskoj pronađeni su i ostaci trgovačkog broda iz 16. veka na više od 2,4 km dubine, što dodatno pokazuje vrednost istraživanja morskog dna.
Zašto je otkriće važno
Osim direktne arheološke vrednosti, zid i prateće konstrukcije pružaju nove dokaze o tehnološkoj sposobnosti i društvenoj organizaciji preistorijskih obalnih zajednica u severozapadnoj Evropi, kao i o načinima na koje su ti ljudi odgovorili na klimatske promene i porast nivoa mora.
