Tim Univerziteta u Haifi razvio je alat koji kombinuje dron snimke i mašinsko učenje za automatsko prepoznavanje građevinskog kamena i zidnih segmenata na arheološkim lokalitetima. Sistem je testiran na devet lokaliteta u Izraelu i identifikovao je oko 350.000 kamenova, od kojih je ~20% klasifikovano kao deo zidova. Alat omogućava brzo generisanje preciznih planova, strateško planiranje iskapanja i otvara nove pravce istraživanja u prostornoj analizi naselja.
AI i dronovi iz Haife revolucionarno mapiraju arheološka nalazišta
Drone imagery of an archaeological site. (photo credit: Erel Uziel/TPS-IL)
Tim sa Univerziteta u Haifi razvio je računarski alat koji kombinuje visokorezolutne snimke iz dronova i modele mašinskog učenja kako bi automatski prepoznao pojedinačne građevinske kamene i segmente zidova na arheološkim lokalitetima. Sistem brzo pretvara vazdušne snimke u detaljne, mjerljive planove nalazišta — čak i tamo gde terenski uvid deluje kao „haos“ razbacanog kamenja.
Kako alat funkcioniše
Tim je od stotina snimaka iz dronova načinio precizne prostorne ortofotomapske i elevacione modele. Karte su podeljene na stotine malih segmenata koji su korišćeni za obuku dva neuronska modela: jedan za detekciju pojedinačnih građevinskih kamenova, drugi za segmentaciju zidova. Modeli su trenirani na hiljadama ručno označenih primera, a potom ukrštanjem rezultata generišu se detaljni planovi u kojima je svaki kamen fiksiran na tačnu lokaciju i povezan sa određenim zidnim segmentom.
„Lokaliteti koji na površini deluju kao razbacani kamen sada postaju koherentni, organizovani prostori, i to štedi mnogo vremena u istraživanju“, rekao je dr Yitzchak Jaffe sa Škole za arheologiju i pomorske kulture Univerziteta u Haifi.
Testiranje i rezultati
Sistem je evaluiran u recenziranom časopisu Journal of Archaeological Science i testiran na devet arheoloških lokaliteta širom Izraela. U ukupnoj analizi identifikovano je približno 350.000 građevinskih kamenova, od kojih je oko 20% klasifikovano kao deo zidnih struktura. Istraživači napominju da alat radi pouzdano i u uslovima gustog rastinja, različitih boja zemljišta ili delimičnog očuvanja — scenariji koji obično komplikuju ručno mapiranje.
A team of archaeologists, led by Prof. Yosef Garfinkel of the Hebrew University of Jerusalem’s Institute of Archaeology and Prof. Michael Hasel at Southern Adventist University in Tennessee, revealed extensive ruins of a Canaanite temple dating (credit: Courtesy)
Primena i značaj za arheologiju
Integrisanjem podataka na nivou pojedinačnih kamenova sa segmentacijom zidova, istraživači mogu da identifikuju tipove gradnje, arhitektonske stilove i prostornu organizaciju celih naselja. To omogućava precizniju analizu promena u urbanističkom razvoju, gustini izgradnje, ponovnoj upotrebi materijala i varijacijama u građevinskim tehnikama tokom vremena.
Praktično, alat pomaže u boljem planiranju iskapanja: arheolozi mogu da odrede zone visokog istraživačkog potencijala i smanje nepotrebna iskopavanja, čime se štite osetljiva područja i štedi resursi.
Mišljenje stručnjaka
Hai Ashkenazi, arheolog i menadžer Geoinformatike u Upravi za antikvitete Izraela, izjavio je za TPS-IL da alat „može biti veoma koristan“ i da trenutno testiraju njegovu kompatibilnost sa sopstvenim podacima i različitim tipovima terena.
Ovaj pristup otvara nove mogućnosti za brzo i sistematično mapiranje arheoloških nalazišta i predstavlja primer kako tehnologija može značajno ubrzati i unaprediti arheološka istraživanja bez štetnih intervencija u terenu.
Pomozite nam da budemo bolji.
