Rivalstvo između Saudijske Arabije i Ujedinjenih Arapskih Emirata izbijalo je na površinu kroz suprotstavljene interese u Jemenu, Sudanu i na Rogu Afrike. UAE i Saudija sve češće podržavaju različite lokalne aktere, dok istovremeno vode takmičenje u ekonomskim reformama i privlačenju investicija. Razlike uključuju i ideološke razlike oko pristupa političkom islamu i regionalnoj strategiji. Posledice njihovog suparništva osećaju se u bezbednosti i ekonomiji čitavog regiona.
Od Saveznika Do Rivala: Suparništvo Saudijske Arabije I Ujedinjenih Arapskih Emirata Izbija Na Površinu
A photograph shows military vehicles, allegedly sent by the UAE to support separatist forces, that were damaged in an air strike carried out by the Saudi-led coalition in Yemen (STRINGER)(STRINGER/AFP/AFP)
Godinama su Ujedinjeni Arapski Emirati (UAE) i Saudijska Arabija delovali kao bliski saveznici u oblikovanju politike Zaliva. Međutim, poslednjih godina razlike u strategiji, interesima i ideologiji izrasle su u otvoreno suparništvo koje se jasno ogleda u Jemenu, Sudanu, na Rogu Afrike i u ekonomskim potezima obe zemlje.
Zaokret u odnosima
Odnos između saudijskog prestolonaslednika Mohammeda bin Salmana i predsednika UAE šejha Mohameda bin Zayeda dugo je bio percipiran kao osovina bliskog partnerstva u regionu. Kako su se ambicije dve zemlje razvijale, narasle su i tenzije: Riyad se intenzivno fokusirao na centralizovanu obnovu uticaja i brze reforme kroz Vision 2030, dok je Abu Dabi širio bilateralne veze i projekte moći kroz partnerstva sa lokalnim i van-državnim akterima.
Jemen: suprotstavljene frakcije
Najjasniji znak razilaženja pojavio se u Jemenu. UAE podržava Južni tranzicioni savet (STC), koji je preuzeo kontrolu nad delovima bogatih provincija Hadramaut i Mahra, dok Saudijska Arabija nastavlja da podržava snage lojalne međunarodno priznatoj vladi. Prijavljeno bombardovanje navodne pošiljke oružja namenjene separatistima dodatno je produbilo razdor unutar koalicije koja je formirana da se bori protiv hutijskih pobunjenika.
Sudan i Rog Afrike
U Sudanu su akteri ponovo podeljeni: UAE su optuživane za podršku paravojnim Snagama Brzog Odgovora (RSF), dok je saudijsko rukovodstvo usmerilo podršku prema regularnoj vojsci. Na Rogu Afrike, strateški značaj luka i pomorskih koridora doveo je do povećanog ugrađivanja uticaja — UAE je prisutan u luci Berbera od 2017. godine, dok Saudijska Arabija pokušava da ojača veze sa Mogadišom i drugim partnerima.
Ideologija i strategija
Analitičari poput Barae Shibana ukazuju na ideološke napetosti: UAE vode snažnu kampanju protiv Muslimanske braće i političkog islama, dok Saudija te razlike ne deli u istoj meri. Shiban podvlači i zabrinutost Rijada zbog širenja emiratijskog uticaja kroz bilateralne sporazume i veze sa lokalnim akterima u drugim suverenim državama.
Ekonomsko takmičenje
Posle spora oko ograničenja proizvodnje u OPEC-u 2021, ekonomsko rivalstvo je eskaliralo. Riyad privlači multinacionalne kompanije i radnu snagu kroz reforme i podsticaje u okviru Vision 2030, pokrećući nove avio-linije, projekte turizma i slobodnih zona kojima parira dosadašnjim centrima u UAE. Osim toga, Saudijska Arabija je ublažila neka pravila o prodaji alkohola za bogate strane rezidente, što se posmatra kao dodatni pokušaj da privuče stručnjake koje inače privlači UAE.
Šta to znači za region
Rastuće rivalstvo između dva zalivska centra moći komplikuje regionalne ad-hoc koalicije i povećava rizik eskalacije lokalnih sukoba. Kada se diplomatske, vojne i ekonomske strategije preklapaju, posledice se osećaju u Jemenu, Sudanu i na Rogu Afrike, ali i u diplomatskim odnosima širom regiona. Za zemlje Zapadnog Balkana i šire, posmatranje tog rivalstva važno je zbog moguće promene energetskih, trgovinskih i bezbednosnih tokova.
Kako navodi istraživač Emadeddin Badi, promene u političkim savezništvima i međunarodnim priznanjima mogu poslužiti kao okidači za dalja preispitivanja uticaja u regionu.
bur-csp/th/smw
Pomozite nam da budemo bolji.
