Raskol između Saudijske Arabije i UAE eskalirao je u Jemenu: Rijad je pogodio pošiljku iz UAE u luci Mukalla nakon ofanzive snaga koje podržava Abu Dabi. UAE je najavio povlačenje kontra-terorističkih snaga, a STC planira referendum o nezavisnosti za dve godine. Analitičari upozoravaju da razdor između dva zalivska saveznika pojačava poziciju Hutija i povećava rizik regionalne nestabilnosti.
Rijad i Abu Dabi U Direktnom Sukobu U Jemenu — Šta To Znači Za Region
A Yemeni man walks past buildings damaged or destroyed during the civil war, in Aden, Yemen, on October 26, 2024. - Amr Alfiky/Reuters
Deceniju nakon što su Saudijska Arabija i Ujedinjeni Arapski Emirati zajednički intervenisali u Jemenu kako bi suzbili iranski uticaj, nekadašnji saveznici sada se suočavaju u otvorenom sukobu na jemenskom tlu. Spor koji je eskalirao poslednjih nedelja — od vazdušnih udara do pomorskih raspoređivanja — može promeniti ravnotežu moći na južnom prilazu Arapskog poluostrva.
Šta se dogodilo
Rijad je pogodio pošiljku iz UAE koja je u luci Mukalla prevozila borbena vozila namenjena Jemenu, optuživši Abu Dabi za „veoma opasne“ poteze koji ugrožavaju saudijsku bezbednost. Istovremeno su snage podržane od strane UAE, pretežno Južni prelazni savet (STC), pokrenule ofanzivu krajem decembra i zauzele nekoliko naftom bogatih provincija, što je dovelo do smrtonosnih sukoba sa frakcijama koje podržava Saudija.
Members of UAE-backed southern Yemeni separatist forces stand by a tank during clashes with government forces in Aden, Yemen, on August 10, 2019. - Fawaz Salman/Reuters
Ključni akteri
Huti (Ansar Allah) su od 2014. postali najkoherentnija sila severnog Jemena, uz podršku Irana; kontrolišu velik deo severozapada, važnu obalu Crvenog mora i pristup pomorskim koridorima. Grupa je izvodila raketne i dron napade na ciljeve u Saudiji i regionu i 2022. obezbedila de fakto primirje.
Predsednički liderški savet (PLC) — međunarodno priznata jemenska vlada podržana od strane Saudije — okuplja fragmente regularne vojske, plemenskih milicija i sunitskih grupa kako bi se odupeli Hutima. Njihova kontrola je rasparčana, sa uporištima u Maribu, delovima Taiza i Adenu.
Smoke rises in the aftermath of a Saudi-led coalition airstrike, which targeted what it described as foreign military support to UAE-backed southern separatists, in Yemen's southern port of Mukalla, on December 30, 2025. - Sabaa TV/Reuters
Južni prelazni savet (STC) je separatistička formacija podržana od UAE koja teži obnavljanju južne države iz perioda pre ujedinjenja 1990. Milicije povezane sa STC-om odigrale su ključnu ulogu u nedavnim ofanzivama, a STC je najavio referendum o nezavisnosti za dve godine.
Eskalacija i posledice
UAE je objavio povlačenje svojih kontra-terorističkih snaga, navodeći kao cilj deeskalaciju, dok je Saudija rasporedila mornaricu duž jemenske obale i izvela vazdušne udare na lokacije za koje tvrdi da predstavljaju pretnju. Napetosti su dovele do optužbi o „ratu sever–jug“ i zamršenih sukoba između bivših saveznika.
Yemeni soldiers stand guard at a military camp near the frontline with Houthis, in Marib, Yemen, on November 6, 2024. - Amr Alfiky/Reuters
„Ove mere ukazuju na duboke nesuglasice između Rijada i Abu Dabija oko budućeg političkog uređenja Jemena i ravnoteže uticaja u regionu,“ rekao je analitičar Farea Al-Muslimi.
Raskol između Saudije i UAE može da ojača položaj Hutija, koji prate podele među protivnicima i već su u nekoliko navrata napadali infrastrukturne ciljeve u regionu. Potencijalne posledice uključuju dalje rasplinjavanje vlasti u Jemenu, prekide pomorskog saobraćaja u Rdećem moru i povećanje regionalne nestabilnosti.
Kontekst i istorija
Jemen ima dugu istoriju unutrašnjih podele: Severni i Južni Jemen bili su zasebne države sve do ujedinjenja 1990, nakon čega je usledio građanski rat 1994. koji je ostavio nerešene tenzije. Od 2014. zemlja je fragmentirana i osiromašena, dok regionalne sile nadmeću za uticaj.
Šta dalje očekivati
Kako se situacija razvija, ključno je pratiti diplomatske reakcije zapadnih i regionalnih sila, kretanja STC-a i odgovore Hutija. Svako dalje zaoštravanje između Rijada i Abu Dabija povećava rizik šire destabilizacije i humanitarne krize u Jemenu.
Napomena: Svi navodi zasnovani su na poslednjim dostupnim izveštajima i izjavama uključenih strana.
Pomozite nam da budemo bolji.
