Većina hrišćana slavi Božić 25. decembra, ali oko 250–300 miliona koristi julijanski kalendar pa njihov "25. decembar" pada na 7. januar. Razlika potiče od gregorijanske reforme iz 1582. kada je uveden precizniji kalendar. Danas julijanski kalendar zaostaje 13 dana, a razlika će porasti na 14 dana 2101. godine.
Zašto Oko 250–300 Miliona Hrišćana Slavi Božić 7. Januara — Objašnjenje Kalendara i Tradicije
(Al Jazeera)
Mnoge hrišćanske zajednice, naročito u Istočnoj Evropi i arapskom svetu — uključujući Rusiju, Srbiju, Gruziju, Egipat, Etiopiju i Eritreju — obeležavaju Božić 7. januara. To nije zato što veruju da je Isus rođen na drugačiji datum, već zato što koriste drugačiji kalendar za crkvene praznike.
Kako je nastao razlaz u datumima?
Razlika vodi poreklo iz 1582. godine, kada je papa Grgur XIII uveo gregorijanski kalendar kao precizniju zamenu za julijanski kalendar koji je uveo Julije Cezar 46. pne. Julijanski kalendar precenjivao je dužinu sunčeve godine za oko 11 minuta, pa je tokom vekova došlo do pomeranja datuma u odnosu na godišnja doba. Da bi se ispravila ta greška, u nekim zemljama je 1582. iz proračuna izostavljeno 10 dana.
Tehnička razlika
Julijanski kalendar gubi približno jedan dan na svakih 128 godina, dok gregorijanski gubi jedan dan na oko 3.236 godina. Zbog toga je danas julijanski kalendar 13 dana „iza“ gregorijanskog — odnosno 25. decembar po julijanskom paduje na 7. januar po našem (gregorijanskom) kalendaru.
(Al Jazeera)
Zanimljivo je da će, ukoliko crkve ostanu pri julijanskom sistemu, razlika porasti na 14 dana 2101. godine i tada će se "julijanski 25. decembar" podudarati sa 8. januarom po gregorijanskom kalendaru.
Ko slavi kada — brojevi i primedbe
Od oko 2,3 milijarde hrišćana u svetu, približno 2 milijarde slave Božić 25. decembra (među njima oko 1,3 milijarde katolika i ~900 miliona protestanata, kao i neke pravoslavne crkve koje su prešle na gregorijanski kalendar). Preostalih 250–300 miliona, pretežno pravoslavnih i koptskih vernika, drže 7. januar kao svoj crkveni Božić, često nazivan i "Stari Božić".
Među glavnim zajednicama koje slave 7. januara su Ruska, Srpska i Gruzijska pravoslavna crkva, Koptska pravoslavna crkva (Egipat) i Etiopske i Eritrejske crkve Tewahedo. Neke države su prilagodile državni praznik — na primer, Ukrajina je 2023. zvanično prebacila državni praznik na 25. decembar, ali veliki broj ljudi i dalje lično slavi 7. januara.
(Al Jazeera)
Postoje i zemlje koje zvanično priznaju oba datuma (npr. Belorusija i Moldavija), kao i regioni u Bosni i Hercegovini i Eritreji u kojima su oba datuma neretko državni ili lokalni praznik.
Zašto je 25. decembar izabran?
Tačan datum Isusovog rođenja nije poznat. Tradicija 25. decembra delimično je povezana sa ranohrišćanskim verovanjem da je začeće Isusa bilo 25. marta (Dan Blagoveštenja), a devet meseci odatle vodi do 25. decembra. Osim te teološke osnove, izbor datuma bio je pod uticajem i kulturnih i administrativnih praksi tog doba.
Širi kalendarski kontekst
Postoje tri osnovna tipa kalendara: solar, lunar i lunisolarn. Gregorian i persijski su primeri solarnih kalendara; islamski kalendar je čisto lunarni (zato islamski praznici padaju svake godine u različito vreme), dok su jevrejski, kineski i neki južnoazijski kalendari lunisolarnog tipa. Nova eras kao što su praznik Nowruz (21. mart) i pomeranje Lunarne Nove Godine ilustruju kako različiti sistemi određuju važne datume.
Zaključak
Razlika u datumu proslave Božića nije suštinska razlika u veri, već pitanje istoriјe, astronomije i tradicije. Dok većina hrišćana danas koristi gregorijanski kalendar i slavi 25. decembra, stotine miliona vernika zadržale su julijansko računanje, pa njihov crkveni 25. decembar pada na 7. januar po modernom računanju.
Pomozite nam da budemo bolji.
