Sažetak: Kako Iran slabi, Saudijska Arabija pod MBS‑om pokušava da popuni nastali vakuum moći putem diplomatskog preusmeravanja, ekonomskog otvaranja i taktičnih kontakata sa velikim silama. Stručnjaci su podeljeni: jedni vide poteze Rijada kao pragmatične i potencijalno stabilizujuće, drugi upozoravaju na rizik "blowbacka" i destabilizaciju — naročito u Jemenu. Vašington mora da proceni da li će novi kurs Rijada podržati ili izazvati promenu dugogodišnjeg partnerstva.
Kako Saudijska Arabija Popunjava Vakuum Moći Na Bliskom Istoku — Ambicije Mohammeda bin Salmana
As Iran weakens, questions grow over Mohammed bin Salman’s regional ambitions
Kako Iran gubi uticaj u regionu, na Bliskom istoku se stvara vakuum moći, a Saudijska Arabija predvođena princem Mohammedom bin Salmanom (MBS) pokušava da ga popuni kroz preusmeravanje odnosa, taktičko približavanje velikim silama i aktivniju regionalnu politiku, navode stručnjaci.
Nova arapska strategija: pragmatizam umesto ideologije
Javed Ali, bivši visoki zvaničnik Nacionalnog bezbednosnog saveta SAD i profesor na Univerzitetu Mičigen, ističe da se rivalstvo Rijada i Teherana vodi decenijama. "Konsolidacija moći Mohammeda bin Salmana donela je drugačiju viziju u odnosu na prethodne rukovodioce", rekao je za Fox News Digital.
Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman chairs the inaugural session of the Shura Council in Riyadh, Saudi Arabia, September 10, 2025.
Američko razočaranje i „Plan B" Rijada
Michael Rubin iz American Enterprise Institute ukazuje da su godine razočaranja u američku politiku — uključujući ponovljene napade Hutija na saudijsku teritoriju i odluku američke administracije da ukloni terorističku oznaku sa Hutija — podstakle Saudijce da razmišljaju o alternativama. Rubin ocenjuje da je to podstaklo MBS‑a da razvije taktične veze sa Rusijom i Kinom kao deo "Plana B".
"Ako Sjedinjene Države nisu bile uz njega, MBS je procenio da mora da prihvati Plan B," kaže Rubin.
Diplomatija prema Turskoj i ekonomsko otvaranje
Rijad je započeo deeskalaciju odnosa sa Turskom i jačanje ekonomskih veza. Bloomberg je 9. januara izvestio da Turska pregovara o mogućem ulasku u saudijsko‑pakistanski sporazum o međusobnoj odbrani, što pokazuje novu diplomatiju koja kombinuje bezbednosne i ekonomske interese.
U.S. President Donald Trump poses for a family picture with Saudi Crown Prince and Prime Minister Mohammed bin Salman and other attendees during the U.S.-Saudi Investment Forum in Washington, D.C., U.S., Nov. 19, 2025.
Jemen: test regionalne strategije
Najvidljivija tačka sukoba interesa je Jemen, gde se razilaze pristupi Saudijske Arabije i UAE. Rijad zvanično podržava ujedinjen Jemen pod međunarodno priznatom vladom, dok su UAE ranije podržavale južne separatističke snage i Southern Transitional Council (STC). Nedavni pomaci snaga u južnom i istočnom Jemenu — uključujući izveštaje o rasulu STC‑a i bekstvu njegovog lidera u UAE — pokazuju duboke razlike i nepredvidive posledice za stabilnost.
Rubin upozorava: "Vođena podrškom određenim islamističkim frakcijama, saudijska politika u Jemenu može dugoročno izazvati 'blowback' i osnažiti grupe poput Al‑Kaide na Arapskom poluostrvu (AQAP) i Hutija." Salman Al‑Ansari, saudijski geopolitički istraživač, uzvraća da Rijad deluje iz pragmatičnih bezbednosnih i ekonomskih razloga i ističe da Saudijska Arabija nije promenila svoj stav prema Muslimanskoj braći (označena kao teroristička 2014.).
People hold a banner with images of the President of the United Arab Emirates, Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, and Crown Prince and Prime Minister Mohammed bin Salman of Saudi Arabia during a rally organised by Yemen's main separatist group, the Southern Transitional Council (STC), in Aden, Yemen Dec. 21, 2025.
Šta to znači za Vašington i region?
Sa oslabljenjem Irana i fleksibilnijom politikom Saudijske Arabije, Vašington se suočava sa pitanjem da li će rastuća uloga Rijada podržati američki okvir stabilnosti ili ga redefinisati. Ključne tačke rizika uključuju dalji razdor u Jemenu, moguće geopolitičko približavanje Rusiji i Kini kao taktički potez i potencijal za neočekivane bezbednosne posledice u regionu.
Zaključak: Saudijska strategija deluje pragmatično i ambiciozno — traži više manevarskog prostora i veću regionalnu ulogu — ali istovremeno nosi rizike koje će nadolazeći događaji u Jemenu, odnos sa Turskom i reakcija SAD jasno ilustrovati.
Pomozite nam da budemo bolji.
