Iranski režim je u kratkom roku kombinovao dronove, vojno ometanje satelitskog interneta i automatizovani nadzor kako bi ugušio proteste. Režim protesta tretira kao produžetak sukoba sa Izraelom, dok su Basij paravojne snage brzo mobilisane. Internet-blokade i propaganda omogućile su koordinisanu represiju koja je, prema izveštajima, dovela do stotina poginulih i hiljada privedenih.
Iran Uvodi Visoku Tehnologiju u Taktiku Gušenja Protesta — Dronovi, Ometanje Starlinka i Automatizovani Nadzor
Iranian protesters gather in the capital Tehran on January 9. The regime's subsequent crackdown may have produced one of the highest death tolls since Iran's 1979 revolution. - MAHSA/Middle East Images/AFP/Getty Images
Iranski režim je u kratkom roku uveo sofisticirane metode za brzo i koordinisano gušenje protesta širom zemlje, kombinujući moderne vojne tehnologije sa masivnim propagandnim i nadzornim aparatima. Pritisak vlasti pojačan je nakon letnjeg sukoba sa Izraelom, koji je, prema zvaničnim i nezvaničnim procenama, promenio unutrašnju bezbednosnu logiku režima.
Koje su metode korišćene
Vlasti su istovremeno primenile niz taktika: niskoletajući izviđački dronovi koji snimaju i identifikuju uzvike sa balkona ili iz prozora, ometači signala koji prekidaju satelitski internet poput Starlinka, masovno postavljeni CCTV sistemi i automatizovani alati za filtriranje i blokadu saobraćaja na mreži. Paralelno je aktiviran brz propagandni odgovor kroz državu i medije bliske vlastima.
Nadzor i psihološke operacije
Državna televizija i policija objavili su snimke i materijal namenjen zastrašivanju: video pod naslovom 'Identifiable Sounds' prikazivao je dronove pored stambenih zgrada i operatere koji, prema objavi, identifikuju ljude koji skandiraju protiv režima. U nekim slučajevima prikazivani su i snimci privođenja stanara i lepljenja upozoravajućih nalepnica na zgrade.
A member of the Iranian police observes a pro-government rally held in Tehran on January 12, as the country entered a third week of nationwide anti-regime protests. - WANA/Reuters
"Dobili smo informaciju da je neko u vašem bloku skandirao i da je dolazilo iz vašeg stana", navodi se u objavljenom snimku koji iranska policija deli na društvenim mrežama.
Digitalna izolacija i sofisticirano ometanje
Tokom nekoliko dana Iran je bio gotovo izolovan od spoljnog interneta. Stručnjaci navode da su korišćeni alati vojne klase za ometanje satelitskih terminala, uključujući i pokušaje blokade Starlink usluge. Decenijska politika preusmeravanja saobraćaja na državnu infrastrukturu, ubrzana pod međunarodnim sankcijama, omogućila je bolju kontrolu, cenzuru i automatsko blokiranje mrežnog saobraćaja.
Analitičari iz Netblocks i nezavisni stručnjaci navode da je došlo do gotovo trenutne automatizacije prekida komunikacija, što je jedan od najozbiljnijih prekida interneta u međunarodnim poređenjima.
Reakcija na ulicama i u propagandi
Protesti su eskalirali 10. januara, sa talasom demonstracija koje su zahtevale smenu režima. Odmah potom usledio je oštar odgovor snaga bezbednosti koji je, prema dostupnim podacima i procenama posmatrača, doveo do stotina poginulih i hiljada privedenih. Paravojna snaga Basij brzo je mobilisana i raspoređena na ulicama.
Body bags outside Kahrizak Forensic Medical Centre in Tehran, Iran, in this screen capture from a video obtained from social media filed on January 11. - Reuters
Državni mediji emitovali su snimke pritvorenih lica, priznanja i detalje o navodnim žrtvama među pripadnicima snaga sigurnosti, dok su istovremeno prikazivane scene podrške režimu na masovnim skupovima odobrenim od države. Neki prilozi na državnoj televiziji, uključujući snimke iz mrtvačnica, delovali su kao namerno zastrašivanje javnosti.
Politički kontekst i perspektiva
Zvanična retorika režima predstavlja proteste kao produžetak sukoba sa Izraelom i označava demonstrante kao 'strane agente', čime se obrazuje narativ koji opravdava oštrije mere. Istovremeno, međunarodne poruke, među kojima je bio i poziv bivšeg američkog predsednika da Iranci nastave proteste, dodale su novu dimenziju napetosti.
Situacija ostaje fluidna: komunikacioni prekidi otežavaju procenu stvarnog obima protesta, dok je mogućnost novih talasa nemira i dalje prisutna.
Napomena: Tekst sadrži izveštaje i izjave odbornika i medijskih izvora. Zbog ograničenog pristupa informacijama iz unutrašnjosti zemlje, neke brojke i pojedinosti ostaju predmet verifikacije.
Pomozite nam da budemo bolji.
