Administracija Donalda Trumpa finalizovala je pravilo NOAA-e koje objedinuje korake za izdavanje dozvola za istraživanje i eksploataciju dubinskih morskih resursa, skraćujući regulatorne procedure. Kritičari upozoravaju da takva konsolidacija može smanjiti ekološki nadzor dok je morsko dno i dalje slabo istraženo. Kompanije poput The Metals Company planiraju radove u zonama bogatim polimetalnim nodulima, dok međunarodne institucije i pojedine države pozivaju na oprez ili moratorijum.
SAD Finalizirale Pravilo Koje Ubrzava Dubinsko Rudarstvo U Međunarodnim Vodama
Commercial deep-sea mining seeks to harvest potato-sized "polymetallic nodules" containing cobalt, nickel, copper and manganese (William WEST)(William WEST/AFP/AFP)
Administracija predsednika Donalda Trumpa izdala je novo pravilo koje objedinuje procedure za izdavanje dozvola za istraživanje i komercijalnu eksploataciju minerala sa morskog dna izvan američke jurisdikcije. Dokument Nacionalne uprave za okeane i atmosferu (NOAA) obuhvata 113 stranica i predviđa jedinstvenu reviziju umesto dosadašnjeg dvostepenog sistema, što kritičari ocenjuju kao smanjenje ekološkog nadzora.
Pozadina i pravni osnov
NOAA se u obrazloženju poziva na Zakon o tvrdim mineralnim resursima dubokog morskog dna iz 1980. godine (Deep Seabed Hard Mineral Resources Act) kako bi se regulisale aktivnosti u područjima izvan jurisdikcije SAD. Ova promena sledi izvršnu uredbu iz prethodne godine kojom je administracija naložila ubrzanje procedura za vađenje minerala važnih za čistu energiju i odbrambene tehnologije.
Tehnologija, industrija i ekonomija
Interes za dubinsko rudarstvo raste zbog prisustva polimetalnih nodula u zonama poput Clarion-Clipperton u Pacifiku, koji sadrže kobalt, nikal, bakar i mangan — metale tražene u industriji električnih vozila i visokih tehnologija. Kompanije poput kanadske The Metals Company ističu se kao vodeći akteri u trci za istraživanja i dozvole.
Ekološke i naučne zabrinutosti
Naučnici i organizacije za zaštitu prirode upozoravaju da je morsko dno i dalje slabo istraženo i da objedinjavanje dozvola može dovesti do eksploatacije pre nego što budu poznati svi uticaji. Glavni rizici uključuju talase sedimenta koji mogu ugušiti organizme, širenje teških metala kroz hranidvene lance i oštećenje retkih ili nepoznatih staništa.
„Izdavanjem dozvole istovremeno, oni se obavezuju na eksploataciju bez informacija koje bi bile neophodne za procenu uticaja,“ rekao je Emily Jeffers, viša advokatica iz Centra za biološku raznolikost, za AFP.
Međunarodne tenzije
Međunarodna uprava za morsko dno (ISA), telo formirano na osnovu UNCLOS-a, suočava se sa podelama među državama članicama oko toga da li dozvoliti komercijalno rudarstvo ili uvesti moratorijum. Neke zemlje i lideri, među kojima je i francuski predsednik Emmanuel Macron, upozoravaju na potencijalno nepovratne posledice za biodiverzitet i za skladišta ugljenika u dubokom moru.
„Bilo bi ludilo pokrenuti pljačkašku ekonomsku aktivnost koja će poremetiti duboko morsko dno, narušiti biodiverzitet, uništiti ga i osloboditi nepopravljive rezervoare ugljenika — kad ništa o tome ne znamo,“ izjavio je Macron.
Napomene i implikacije
Važno je napomenuti da Sjedinjene Države nisu članice Međunarodne uprave za morsko dno niti Konvencije Ujedinjenih nacija o pravu mora (UNCLOS), što dodatno komplikuje međunarodnu pravnu i političku dinamiku. Promena pravila u SAD mogla bi ubrzati aktivnosti američkih i povezanim kompanija, ali i produbiti tenzije između pobornika ekonomskog iskorišćavanja i onih koji zahtevaju oprez i dodatna istraživanja.
Zaključak: Pravilo NOAA-e predstavlja značajnu prekretnicu u politici prema dubinskom rudarstvu — olakšava procedure, ali podstiče pitanja o dovoljnim naučnim podacima i zaštiti morskih ekosistema. Debata između zaštitnika prirode, industrije i međunarodnih tela verovatno će se intenzivirati.
Pomozite nam da budemo bolji.
