Arheolozi u Fanu veruju da su pronašli baziliku staru više od 2.000 godina koja se po rasporedu stubova i tlocrtu poklapa sa opisima iz Vitruvijevog dela De architectura. Zvaničnici su otkriće nazvali senzacionalnim, dok stručnjaci naglašavaju da je atribucija zasnovana na podudaranju opisa, a ne na direktnom natpisu. Dalja iskopavanja i analize odlučiće o obimu nalazišta i mogućnosti otvaranja lokacije za javnost.
Otkrivena bazilika po projektu Vitruvija u Fanu — "senzacionalno otkriće" staro više od 2.000 godina
Italian Minister of Culture Alessandro Giuli attends an Italy-Albania Intergovernmental Summit at Villa Doria Pamphili on November 13, 2025 in Rome, Italy. (photo credit: Antonio Masiello/Getty Images)
Arheolozi u italijanskom gradu Fanu tvrde da su pronašli ostatke javne zgrade stare više od 2.000 godina koju povezuju sa antičkim arhitektom Vitruvijem, autorom poznatog traktata De architectura. Lokalni zvaničnici i stručnjaci nazivaju nalaz izuzetnim i potencijalno jednim od najznačajnijih arheoloških otkrića u regionu.
Šta su pronašli
Prema izjavi regionalnog arheološkog nadzornika Andree Pessine, iskopine su pokazale pravougaoni tlocrt bazilike sa rasporedom stubova koji se podudara sa Vitruvijevim opisima: po 10 stubova duž duže strane i po 4 stubova duž kraće. Tokom iskapanja, kada su se pojavili tragovi četiri stubova, istraživači su po Vitruvijevim smernicama odredili mesto ugaonog stuba — i odmah ga otkrili.
"Imamo apsolutno podudaranje", rekao je Andrea Pessina, ističući preciznost poklapanja između nalaza i opisa u Vitruvijevim delima.
Reakcije i značenje
Ministar kulture Alessandro Giuli nazvao je otkriće "senzacionalnim" i rekao da je reč o nalazu o kojem će govoriti i naredne generacije. Gradonačelnik Fana, Luca Serfilippi, ocenio je da su naučnici više od pet vekova tragali za ovom bazilikom i da bi potvrda autentičnosti imala veliku naučnu i kulturnu vrednost.
The Roman Forum and its ruins, including the three columns on Palatine Hill in Rome, Italy, on December 3, 2025. (credit: André Bourriquen / Hans Lucas / AFP via Getty Images)
Važno je napomenuti da je trenutna atribucija Vitruviju zasnovana na podudaranju arhitektonskog rasporeda i opisa iz De architectura, a ne na direktnoj natpisnoj potvrdi. Dalja iskopavanja i analize biće potrebni da se potvrdi autorstvo i proceni šta sve leži ispod površine.
Dalji koraci
Arheolozi planiraju dodatna iskapanja kako bi utvrdili obim građevine i mogućnosti konzervacije. Tek po završetku preciznijih istraživanja biće odlučeno da li će lokalitet biti uređen za posete javnosti.
Zaključak: Nalaz u Fanu može pružiti retku priliku za neposredno proučavanje rimskog javnog graditeljstva opisanog u jednom od najstarijih arhitektonskih priručnika, ali definitivne tvrdnje o autorstvu i dataciji zahtevaće dodatne dokaze.
Pomozite nam da budemo bolji.
