NASA-in teleskop James Webb napravio je novu visokorezolucionu mapu udaljenih galaksija koja otkriva mrežu tamne materije stare oko 10 milijardi godina. Mapa je dvostruko oštrija od prethodnih i pokazuje kako tamna materija deluje kao gravitacioni „skafolding“ koji privlači običnu materiju i oblikuje galaksije. Naučnici planiraju da razviju trodimenzionalnu verziju mape kako bi detaljnije proučili svojstva tamne materije.
James Webb Otkriva Novi, Visokorezolucioni Mapu Tamne Materije
Only by studying these distortions across large swathes of the universe, can scientists get closer to unmasking dark matter and its various hiding places. | Credit: Marian Femenias-Moratinos / Getty Images
Nova visokorezoluciona mapa udaljenih galaksija, snimljena NASA-inim svemirskim teleskopom James Webb, daje naučnicima detaljniji uvid u misterioznu tamnu materiju koja oblikuje strukturu svemira. Studija objavljena u časopisu Nature Astronomy prikazuje galaktičke grupe stare oko 10 milijardi godina i niti tamne materije koje ih povezuju.
Šta otkriva mapa?
Mapa je, kako navode autori, dvostruko oštrija od prethodnih mapa dobijenih drugim opservatorijama, što omogućava preciznije praćenje efekata gravitacione sočivnosti — zakrivljenja svetlosti udaljenih galaksija usled gravitacije tamne materije. To omogućava istraživačima da vide kako tamna materija deluje kao „gravitacioni skafolding“ u koji se obična materija skuplja i iz kojeg nastaju galaksije.
Zašto je ovo važno?
Tamna materija ne emituje ni ne apsorbuje svetlost, pa je naučnici ne mogu posmatrati direktno. Umesto toga, prate njene tragove kroz uticaj na vidljivu materiju. Prema podacima iz članka, obična materija čini oko 5% svemira, tamna materija više od četvrtine, dok ostatak otpada na tamnu energiju — komponentu koja ubrzava širenje svemira.
"Tamna materija je jedan od najpostojanijih i najvažnijih zagonetki u celoj fizici," — Elizabeth Landau, National Geographic.
Autor studije i istraživači iz NASA-inog Jet Propulsion Laboratory ističu da ove slike potvrđuju preklapanje tamne i obične materije i podržavaju model u kome gravitacija tamne materije povlači običnu materiju u grudve koje su prerastale u prve velike strukture univerzuma. Kao što je rekao Richard Massey sa Durham University: "To je gravitacioni skafolding u koji se sve ostalo spušta i iz koga se grade galaksije."
Šta sledi?
Naučnici trenutno rade na izradi trodimenzionalne verzije karte, što bi moglo pomoći u razotkrivanju svojstava tamne materije i njenog rasporeda kroz vreme. Precizniji 3D prikaz imao bi značaj za razumevanje formiranja galaksija i velike skale kosmičke strukture.
Izvori: Nature Astronomy, NASA/Jet Propulsion Laboratory, National Geographic, The Associated Press, BBC Sky at Night.
Pomozite nam da budemo bolji.
