NASA-ina sonda Juno je 27. decembra 2024. zabeležila najnasilniju vulkansku erupciju ikada u Sunčevom sistemu na mesecu Io — istovremene erupcije koje su prekrile oko 65.000 km². Procena oslobođene energije iznosi 140–260 teravata, znatno više od ranijih zabeleženih događaja. Infracrveni instrument JIRAM otkrio je sinhronizovano aktiviranje više vrela, što ukazuje na povezan sistem podzemnih magmatskih rezervoara. Rezultati su objavljeni u Journal of Geophysical Research: Planets.
Juno Zabeležio Najveću Vulkansku Erupciju Na Io — Sinhronizovane Erupcije Prekrile 65.000 km²
(Left) Io as seen by NASA's Galileo spacecraft on 3 July 1999 (Right) A massive volcanic hotspot observed by Juno in 2024. | Credit: NASA / JPL / University of Arizona/ NASA/JPL-Caltech/SwRI/ASI/INAF/JIRAM
NASA-ina sonda Juno zabeležila je 27. decembra 2024. najnasilniji vulkanski događaj dosad registrovan u Sunčevom sistemu: istovremene erupcije na Jupiterovom mesecu Io koje su obuhvatile oko 65.000 km² (40.400 kvadratnih milja).
Šta Je Otkriveno?
Infracrveni instrument JIRAM na Juno sondi detektovao je istovremeno aktiviranje više vrela koja su povećala svoju svetlost više od hiljadu puta u odnosu na uobičajeni nivo. Procena oslobođene energije kreće se između 140 i 260 teravata (1 teravat = 10^12 vati) — znatno više od prethodno zabeležene najjače erupcije na Io (vulkan Surt, ~80 teravata, 2001.). Za poređenje, erupcija planine Mount St. Helens 1980. imala je snagu oko 52 teravata.
Images of Io taken by Juno during several fly-bys detect how the region in which the volcanic event was located changed. | Credit: NASA/JPL–Caltech/SwRI/MSSS/Image processing by Jason Perry.
„Posebno je izvanredno to što događaj nije potekao iz jednog vulkana, već su istovremeno zasijali brojni izvori... Ta savršena sinhronizacija sugeriše da je reč o jednom ogromnom erupcijskom događaju koji se širio podzemljem stotinama kilometara.“ — Alessandro Mura (INAF)
Kako Je Erupcija Otkrivena?
JIRAM (Jovian InfraRed Auroral Mapper), za koji je Alessandro Mura glavni istraživač, prvobitno je dizajniran za proučavanje toplotnih emisija u Jupiterovoj atmosferi i aurora. Njegova infracrvena osetljivost omogućila je i identifikaciju vulkanskih žarišta na Iu tokom bliskog preleta Junoa — sonda je bila udaljena oko 74.400 km (46.200 milja) od površine meseca.
Zašto Je Ovo Važno?
Istovremeno aktiviranje više vulkana ukazuje na postojanje velikih, međusobno povezanih magmatskih rezervoara ispod površine Ioa — tim istraživača predlaže model u kome podloga i plašt Ioa podsećaju na sunđer ispunjen porama sa magmom. To objašnjava kako jedan događaj može napajati više erupcija na velikim udaljenostima, i zašto nisu svi vulkani u tom regionu eruptirali (neki nisu bili povezani sa tom mrežom).
Jupiter’s moon Io is covered in volcanoes, lava flows and ash deposits. | Credit: NASA/JPL–Caltech/SwRI/MSSS/Image processing by Gerald Eichstädt.
Io ima prečnik od oko 3.643 km (2.263 milje) i procenjuje se da na površini postoji približno 400 aktivnih vulkana. Njegova vulkanska aktivnost posledica je snažnih plimskih sila koje deluje Jupiter: gravitaciono istezanje i savijanje unutrašnjosti proizvode veliku količinu toplote koja održava plašt rastopljenim.
Šta Sledi?
U okviru produžene misije, Juno će nastaviti bliske prelete pored Galilejskih meseca i pratiti površinu Ioa kako bi identifikovao nove tokove lave, slojeve pepela i druge promene nastale ovom erupcijom. Rezultati su objavljeni 10. januara u časopisu Journal of Geophysical Research: Planets.
Ključne činjenice: Datum događaja — 27. decembar 2024; Obuhvat erupcije — ~65.000 km²; Procena energije — 140–260 TW; Instrument — JIRAM (Juno); Glavni istraživač — Alessandro Mura (INAF).
Pomozite nam da budemo bolji.
