SETI@home, građanski projekat pokrenut 1999. na UC Berkeleyju, ove godine se završava nakon 27 godina. Više od 5 miliona volontera analiziralo je podatke prikupljene sa Arecibo teleskopa, što je dalo oko 12 milijardi detekcija, uglavnom ljudske interferencije. Tim je suzio rezultate na 100 najboljih kandidata koje će pokušati ponovo detektovati kineskim FAST teleskopom; nakon toga projekat prestaje, ostavljajući značajno tehničko i društveno nasleđe.
Kraj jedne ere: SETI@home se zatvara nakon 27 godina — 100 najboljih signala proveriće kineski FAST
Scientists from the University of California at Berkeley are using the 500-meter Aperture Spherical Telescope in China to check out a final batch of 100 candidate "ET" radio signals detected through the "SETI@home" program. File Photo by STR/EPA
Jedan od najdužih i najprepoznatljivijih građanskih naučnih projekata u potrazi za vanzemaljskim životom — SETI@home — zvanično se privodi kraju nakon 27 godina rada. Tim sa Univerziteta Kalifornije u Berkeleyju trenutno ponovo ispituje oko 100 signala koje smatra najperspektivnijim kandidatima za neobjašnjive izvore pre nego što projekat bude trajno zatvoren.
Kako je projekat funkcionisao
SETI@home (Search for Extraterrestrial Intelligence) pokrenut je 1999. godine i tokom više od dve decenije uključio je više od 5 miliona volontera koji su "donirali" procesorsku snagu svojih kućnih računara da analiziraju sirove podatke radio-teleskopa Arecibo u Portoriku. Podaci prikupljeni tokom oko 14 godina korišćeni su za izdvajanje trenutnih bljeskova energije — što je rezultiralo sa približno 12 milijardi detekcija.
The Arecibo Observatory in Puerto Rico included the world’s most powerful radar telescope built into the rugged terrain in the mid-1960s. The observatory was the foundation of the SETI project for 14 years. File Photo by Paul Brinkmann/UPI
Od milijardi do stotke
Većina detekcija pokazala se kao radio-frekventna interferencija izazvana ljudskim izvorima (sateliti, zemaljski radio i televizija i drugo). Tim iz Berkeleyja, vođen Davidom Andersonom i Ericom Korpelom, deceniju je sužavao prvu ogromnu listu signala: sa milijardi na oko milion, a zatim na konačnih 100 kandidata. Ti kandidati će se pokušati ponovo detektovati pomoću kineskog 500-metarskog FAST teleskopa.
"Prvi nivoi obrade proizveli su milione signalnih kandidata — skupove trenutnih bljeskova sa iste tačke na nebu i približno iste frekvencije. Mnoge smo morali isključiti kao očitu interferenciju, ali na kraju je ljudski pregled bio ključan," rekao je Anderson.
Tehničko i društveno nasleđe
SETI@home je bio pionir distribuiranog računanja u periodu pre širokopojasnog interneta i jeftinih superračunara. Projekat je uveo tehnike i algoritme za filtriranje smetnji, koristio je veštački ubačene test-signale (tzv. "birdies") da proveri osetljivost sistema i značajno povećao mogućnost detekcije slabih signala. Tim je svoje nalaze i iskustva opisao u naučnim radovima objavljenim protekle godine.
Debris from the Arecibo Observatory collapse was mostly cleaned up and removed toward the end of 2021. Before its collapse, the massive radio telescope provided billions of deep space signals to analysts over a 14-year span as part of the "SETI@home" project in the search for evidence of extraterrestrial life. File Photo courtesy of Arecibo Observatory/NAIC
Osim tehničkih postignuća, SETI@home je pokazao koliko javnost zainteresovana za potragu za vanzemaljskim životom: stotine hiljada korisnika brzo su se pridružile početnoj kampanji, a više miliona ljudi učestvovalo je tokom godina, gradeći snažno građansko-naučno nasleđe koje nastavlja da inspiriše slične projekte.
Zašto je projekat okončan
Vođe projekta navode da je došlo do tačke smanjenog naučnog povratka — troškovi i vreme potrebni za dalju obradu i verifikaciju signala više se ne poklapaju sa očekivanim dobitkom. Nakon konačne provere 100 najboljih kandidata pomoću FAST-a, SETI@home će prestati sa aktivnim radom, ali će softver, algoritmi i baza podataka ostati vredan resurs za buduća istraživanja.
The Robert C. Byrd Green Bank Telescope, the largest steerable radio telescope in the world, is shown at dusk in Green Bank, WVa. Officials of the Green Bank Observatory this week praised the legacy of the SETI@home project, which is wrapping up after more than two decades of searching for "ET." File Photo by Jim Lo Scalzo/EPA
Arecibo — šta se desilo
Radio-teleskop Arecibo, čije su podatke koristio projekat, pretrpeo je velike štete usled udarca uragana Maria 2017. i iako je delimično obnovljen, konačno je prestao sa radom 2020. zbog hemijskog i mehaničkog propadanja nosača kablova. Uprkos tome, prikupljeni arhiv podataka obuhvatao je gotovo celo nebo vidljivo teleskopom tokom perioda snimanja.
Gde ovo vodi
Elementi distribuiranog računanja i razvijeni algoritmi mogu se iskoristiti i u drugim oblastima — od istraživanja pulsara i kosmologije do potencijalnih primena u medicinskoj obradi podataka. Projekat je takođe uticao na proaktivne inicijative kao što su Breakthrough Listen i METI, te je podstakao novu generaciju istraživača zainteresovanih za međuzvezdnu komunikaciju.
Zaključak: Iako SETI@home nije detektovao nedvosmislene dokaze vanzemaljske inteligencije, projekat ostavlja značajno tehničko i društveno nasleđe — od novih metoda obrade signala do potvrde velikog javnog interesa za nauku i svemir.
Pomozite nam da budemo bolji.
