Metak joj je razbio koleno — hoće li 15‑godišnja Rimas ponovo hodati zavisi od prelaza Rafah

Rimas Abu Lehia, 15-godišnja devojčica iz Gaze, ranjena je pre pet meseci kada je metak pogodio njeno levo koleno dok je stajala kraj kamiona s pomoći. Nakon serije operacija u lokalnoj bolnici, lekari su joj rekli da joj je neophodna operacija zamene kolena u inostranstvu da bi imala šansu da ponovo stane na noge.

Kontekst i hitna potreba za evakuacijom

Rimas je među više od 20.000 Palestinaca — od kojih je oko 4.500 dece — koji čekaju na evakuaciju radi lečenja ratnih povreda ili hroničnih bolesti, saopštilo je Ministarstvo zdravlja Gaze. Njihove nade vezane su za ponovljeno otvaranje prelaza Rafah između Gaze i Egipta, koji je ključan za prevoz bolesnih i teško ranjenih van pojasa Gaze.

Islam Saleh, who was injured in her left leg in an Israeli strike on a school shelter in Jabalia in 2024, sits in a wheelchair inside her family's tent in Zawaida, Gaza Strip, Tuesday, Jan. 27, 2026, as she awaits permission to travel outside Gaza for treatment. (AP Photo/Abdel Kareem Hana)(ASSOCIATED PRESS)

Izrael je najavio da će prelaz biti otvoren u oba smera, ali je vojno telo nadležno za koordinaciju pomoći saopštilo da će, bar na početku, biti dopušteno samo "ograničeno kretanje ljudi". Premijer Benjamin Netanjahu je najavio da bi dnevno moglo da izađe oko 50 pacijenata; drugi izvori pominju do 150 dnevno. To je značajan porast u odnosu na dosadašnjih nekoliko desetina evakuacija nedeljno, ali i pri toj novoj cifri bilo bi potrebno stotine dana da svi na listama dobiju pomoć.

„Volela bih da ne moram da sedim u ovoj stolici,“ rekla je Rimas kroz suze, pokazujući na invalidska kolica. „Trebam pomoć da stanem, da se obučem, da idem u toalet.“

Slomljen zdravstveni sistem i alarmantne brojke

Izraelska kampanja posle oktobra 2023. teško je pogodila zdravstveni sistem Gaze: mnoge bolnice su uništene ili ne rade, snabdevanje lekovima je kritično, a operativne mogućnosti su ograničene. Prema Ministarstvu zdravlja, više od 11.000 pacijenata ima dijagnozu raka, od čega najmanje 4.000 hitno treba lečenje u inostranstvu, dok je oko 75% neophodnih hemoterapijskih lekova trenutno nedostupno.

Rimas Abu Lehia, 15, who was injured in her left leg by Israeli fire, tries to sit on the ground with the help of her parents inside her family's tent in Khan Younis, Gaza Strip, Tuesday, Jan. 27, 2026, as she awaits permission to travel outside Gaza for medical treatment. (AP Photo/Abdel Kareem Hana)(ASSOCIATED PRESS)

WHO navodi da je od početka rata više od 10.000 pacijenata već otišlo na lečenje u inostranstvo. Ministarstvo zdravlja Gaze saopštava da je više od 1.200 pacijenata preminulo čekajući evakuaciju, a oko 440 ima po život opasne bolesti ili povrede.

Poslednjih meseci, nakon što su izraelske snage preuzele kontrolu nad prelazom Rafah u maju 2024. i pre nego što je dogovoreno primirje, evakuisano je samo nekoliko desetina pacijenata nedeljno — uz izuzetak kratkog perioda početkom 2025. kada je bilo više od 200 evakuacija nedeljno, prema podacima WHO.

Mahmoud Abu Ishaq, 14, who is suffering vision loss and is awaiting permission to travel outside the Gaza Strip for medical treatment, poses for a photo in Khan Younis, Gaza Strip, Tuesday, Jan. 27, 2026. (AP Photo/Abdel Kareem Hana)(ASSOCIATED PRESS)

Praktične prepreke i pravna pitanja

Ujedinjene nacije priznaju da neke zemlje ne žele da prime pacijente jer nemaju garancije da će ti ljudi moći da se vrate u Pojas Gaze. Izrael je takođe zabranio upućivanje pacijenata u bolnice na Zapadnoj Obali i u istočnom Jerusalimu od početka rata — potez koji je značajno suzio mogućnosti lečenja. Pet organizacija za ljudska prava podnele su peticiju izraelskom Ustavnom sudu protiv te zabrane; odluka još nije doneta.

Lične priče koje ilustruju krizu

Među hitnim slučajevima su i:

Mahmoud Abu Ishaq, 14, who is suffering vision loss due to a corneal condition, has his eye shown to the camera by his father as they await permission to travel outside the Gaza Strip for medical treatment, in Khan Younis, Gaza Strip, Tuesday, Jan. 27, 2026. (AP Photo/Abdel Kareem Hana)(ASSOCIATED PRESS)

• Ahmed Barham, 22-godišnji student sa leukemijom, koji je izgubio 35 kg i čije stanje zahteva hitnu terapiju van Gaze.
• Mahmoud Abu Ishaq, 14-godišnjak koji zbog povrede ima odvajanje mrežnjače i sada je potpuno slep, dok porodica čeka evakuaciju već više od godinu dana.

Porodica Rimas Abu Lehia kaže da su joj zvaničnici obećali evakuaciju u januaru, ali da do danas nema potvrde. Otac Sarhan Abu Lehia ističe da se njeno stanje pogoršava i da devojčica provodi dane sedeći i plačući.

Izveštavali su Magdy i Lee Keath za Associated Press.