Drevna voda u „Black Beauty”: Neutronsko skeniranje otkriva ~0,6% vode u najstarijem marsovskom meteoru

Mali, ali značajni delovi drevne vode pronađeni su u jednom od najpoznatijih marsovskih meteorita — NWA 7034, poznatijem kao Black Beauty. Novo istraživanje, zasnovano na naprednoj metodi neutronskog CT skeniranja, omogućilo je prvo neinvazivno mapiranje ukupne zalihe vode u čitavom uzorku i otkrilo neočekivano visok udeo vode po masi.

Šta su istraživači otkrili?

Autori studije (preprint objavljen 13. januara na arXiv) navode da voda verovatno čini oko 0,6% ukupne mase Black Beauty-ja — količinu koju bismo mogli uporediti sa komadićem kamena veličine nokta. Većina te vode nalazi se u sitnim fragmentima (klastima) bogatim vodonikom, sastavljenim od oksihidroksida gvožđa (najverovatnije FeOOH), mineralne faze slične rđi koja nastaje u prisustvu vode i pritiska, npr. tokom udara.

Researchers previously traced Black Beauty to the Karratha crater in Mars' southern hemisphere. | Credit: Curtin University

Gde i kada je nastao ovaj meteorit?

Black Beauty je pronađen 2011. godine u marokanskoj pustinji Sahari. Radionica porekla sugeriše da je uzorak potekao iz kratera Karratha (~10 km prečnika) u blizini marsovskog ekvatora i da je izbačen u svemir pre otprilike 5–10 miliona godina. Međutim, sam kamen je mnogo stariji: radiometrijska datiranja ukazuju na starost od najmanje 4,44 milijarde godina, čime je Black Beauty jedan od najstarijih poznatih uzoraka s Marsa.

Metodologija: neutronsko CT skeniranje

Do sada su naučnici morali da uzimaju i uništavaju sitne delove meteorita kako bi analizirali sadržaj vode. Nova studija koristi neutronsko CT — slično medicinskom CT-u, ali umesto X-zraka uzorak se bombarduje neutronima. Neutroni su posebno osetljivi na vodonik, pa omogućavaju detaljnu trodimenzionalnu mapu gde se voda nalazi unutar vrlo gustih i heterogenih stena bez fizičkog oštećivanja uzorka.

Research suggests that Mars was once home to large Earth-like oceans, raising hopes it once supported extraterrestrial life. | Credit: Getty Images

Zašto je otkriće važno?

Black Beauty se smatra jednim od najbitnijih direktnih dokaza ranog prisustva vode na Marsu. Ovaj rezultat pruža vredne informacije o količini i obliku u kojem je voda bila prisutna na Marsu pre četiri i više milijardi godina — podatke koji pomažu u rekonstrukciji klimatske istorije planete i proceni njene pogodnosti za razvoj ranog mikrobnog života.

Otkriće je posebno relevantno nakon što je NASA privremeno odustala od nekih planova za povratak uzoraka prikupljenih roverom Perseverance na Zemlju: meteoritni uzorci poput Black Beauty-ja trenutno su jedan od najdirektnijih izvora informacija o marsovskoj vodi.

Dodatne napomene

Istraživači su takođe podelili demonstracioni video postupka skeniranja; interesenti mogu pronaći snimke na YouTube kanalu jednog od autora studije. Dalja, detaljnija analiza Black Beauty-ja pomoći će da se preciznije razume poreklo i istorija vode u ovim mineralnim klastima.