Američko pojačano prisustvo na Bliskom istoku povećava rizik od velikih udara na Iran, uključujući ciljeve u vojsci, nuklearnom programu i infrastrukturi. Iako je Teheran u odnosu na SAD znatno nadjačan i ranjiv, i dalje poseduje stotine raketa i moćne saveznike koji mogu širiti sukob i ugroziti pomorsku trgovinu naftom kroz Hormuški moreuz. Neizvesnost oko stepena oštećenja iranskog nuklearnog programa i novi krug pregovora u Ženevi ostaju ključni faktori.
Iran Je Nadjačan, Ali I Dalje Može Naneti Značajnu Štetu
Boys stand on a launcher of an Iranian domestically-built missile during an annual rally marking 1979 Islamic Revolution at the Azadi (Freedom) sq. in Tehran, Iran, Wednesday, Feb. 11, 2026. (AP Photo/Vahid Salemi)(ASSOCIATED PRESS)
Kako se američke snage pojačano raspoređuju na Bliskom istoku, Iran se suočava s realnom mogućnošću teških udara koji bi mogli ciljati vrhovno rukovodstvo, vojne objekte, nuklearne lokacije i ključnu infrastrukturu.
Ranjivost, ali i kapacitet za udar
Teheran danas nema iste mogućnosti kao Sjedinjene Države i njegov položaj je dodatno oslabljen posle prošlogodišnjeg konflikta sa Izraelom i unutrašnjih protesta. Ipak, Iran i dalje raspolaže stotinama raketa srednjeg i dugog dometa koje, prema procenama Izraela, mogu dosegnuti ciljeve u Izraelu. Još veći je arsenal kratkog i srednjeg dometa koji može ugroziti američke baze u zemljama Zaliva i pomorske snage SAD.
This image provided Thursday Feb. 19, 2026 by the Iranian military and dated Tuesday, Feb. 17, 2025, shows navy ships conducting operations during a join drill by Iranian and Russian forces in the Indian Ocean.(Masoud Nazari Mehrabi/Iranian Army via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Strategije i potencijalne mete
Iran je ranije zapretio da će zatvoriti Hormuški moreuz — važan koridor za izvoz nafte — i tokom nedavnih vojnih vežbi tvrdio da ga je delimično zatvorio. Vrhovni vođa Ali Khamenei upozorio je da bi iranske snage mogle potopiti američke ratne brodove, dok su diplomate upozorile da bi direktan američki napad mogao prouzrokovati regionalni rat.
Iranski zvaničnici su istakli: "Sve baze, objekti i sredstva neprijateljske sile u regionu" mogli bi postati legitimni ciljevi u slučaju eskalacije.
Šta je već pogođeno — i šta nije
Tokom prošlogodišnjeg dvanaestodnevnog sukoba Izrael je izveo udare na iranske arsenale većeg dometa, vojno rukovodstvo i objekte povezane sa nuklearnim programom. SAD su takođe pogodile glavne nuklearne lokacije, ali obim štete i stepen obnove ostaju nejasni. Iran je nastavio napade dronovima i raketama, sve više uspevajući da delimično probije protivvazdušne sisteme.
FILE - Israeli air defense system fires to intercept missiles during an Iranian attack over Tel Aviv, Israel, Thursday, June 19, 2025. (AP Photo/Leo Correa, File)(ASSOCIATED PRESS)
Regionalni saveznici i vanregionalne pretnje
Iran ima mehanizme uticaja preko saveznika i proxy snaga: hutiji u Jemenu, naoružane grupe u Iraku, Hezbolah u Libanu i Hamas u Pojasu Gaze. Te grupe su posle oktobarskih dešavanja 2023. pretrpele značajne gubitke, ali i dalje predstavljaju potencijal za eskalaciju i za ugrožavanje pomorskog saobraćaja ili ciljanje diplomatskih i komercijalnih meta.
Uloga liderstva i rizik „decapitation“ napada
Spekulacije o mogućim napadima na iransko rukovodstvo, uključujući i scenarije uklanjanja vrha vlasti, dodatno podižu ulog. Stručnjaci smatraju da bi smrt ili uklanjanje vrhovnog vođe verovatno dovelo do prelaznog kolektivnog upravljanja, a ne trenutnog kraja režima, i da bi Iranska revolucionarna garda mogla konsolidovati vlast.
FILE - Firefighters work to extinguish a blaze after a missile launched from Iran struck Tel Aviv, Israel, Monday, June 16, 2025. (AP Photo/Baz Ratner, File)(ASSOCIATED PRESS)
Diplomatija i neizvesnost
Dok traje pojačano vojno prisustvo, regionalni lideri i američki saveznici pokušavaju da izbegnu otvoreni rat. Ubrzo su planirani novi, indirektni pregovori u Ženevi, dok je status iranskog nuklearnog programa i dalje sporan — Teheran tvrdi da je miran, dok SAD i drugi sumnjaju u njegove namere i ukazuju na ubrzano obogaćivanje posle prekida nuklearnog sporazuma iz 2015.
Napomena: Priznat dopisnik Associated Pressa Samy Magdy doprineo je izveštavanju iz Kaira.
Pomozite nam da budemo bolji.
