Novo istraživanje otkriva ponavljajuće simbole na artefaktima starim do 45.000 godina, pronađenim u pećinama južne Nemačke. Analiza 3.000 znakova na 260 predmeta pokazuje obrasce predvidljivosti i gustine informacija koje su statistički uporedive sa najranijim proto-kuneiformnim zapisima iz Mezopotamije. Autori smatraju da simboli verovatno služe za prenošenje značenja, što pomera shvatanje porekla simboličke komunikacije među ranim Homo sapiensima.
Otkriveni simboli stari do 45.000 godina koji mogu da pomeraju početke pisanja
A 40,000-year-old mammoth figurine with engraved rows of crosses and dots [University of Tübingen / Hildegard Jensen]
Novo istraživanje sugeriše da su rani Homo sapiensi u Evropi koristili ponavljajuće simbole na predmetima i do 45.000 godina unazad — što bi značajno pomerilo poreklo zapisivanja ljudskih misli i poruka.
Tim naučnika analizirao je više od 3.000 znakova raspoređenih na 260 artefakata, među kojima su rezbarije na mamutovim kljovama i slonovačkim pločicama iz pećinskih nalazišta u južnoj Nemačkoj. Neki predmeti potiču iz sistema pećina Lonetal (dugog oko 37 km), a istaknuti primer je figurina mamuta i poznati artefakt nazvan „adorant“ iz pećine Geißenklösterle, na kojem je prikazano biće sa osobinama lava i čoveka i niz tačaka i zareza.
The so-called "adorant" has a human-like figure and several rows of notches and dots. [Landesmuseum Württemberg / Hendrik Zwietasch]
Istraživači, među kojima su prof. Christian Bentz (Universität des Saarlandes) i Ewa Dutkiewicz (Berlinski muzej praistorije i ranije istorije), nisu tvrdili da su pronašli "pisane reči" u savremenom smislu, ali navode da su uzorci ponavljanja, predvidljivosti i gustina znakova statistički uporedivi sa najranijim proto-kuneiformnim zapisima iz Mezopotamije koji su stari oko 5.000 godina.
„Sekvence znakova iz kamenog doba predstavljaju ranu alternativu pisanju,“ kaže prof. Christian Bentz.
Ključ za interpretaciju, prema autorima studije, jeste analiza gustine informacija: visoka stopa ponavljanja i predvidivosti sledećih simbola ukazuje na strukturirani simbolički sistem, ne samo nasumične ukrase. Gusti obrasci bili su izraženiji na figurama nego na pragmatičnim alatkama, što upućuje na različite funkcije znakova — možda ritualne, memorijske ili identitetske prirode.
A proto-cuneiform tablet from around 3350 years ago [Staatliche Museen zu Berlin, Vorderasiatisches Museum / Olaf M. Tesmer]
„Do sada smo tek ogrebali površinu onoga što se može pronaći u pogledu sekvenci simbola na raznovrsnim artefaktima,“ dodaje Ewa Dutkiewicz.
Iako tačno značenje simbola i dalje ostaje nepoznato, zaključci studije otvaraju mogućnost da su mobilni predmeti koje su ljudi nosili u rukama prenosili namerne poruke ili informacije — što menja shvatanje kognitivnih i društvenih sposobnosti ranih Homo sapiensa u Evropi. Rad je objavljen u časopisu PNAS.
Zašto je to važno? Ovo otkriće dovodi u pitanje tradicionalni narativ da je pisanje nastalo jedinstveno i kasnije u Mezopotamiji; umesto toga, simbolička praksa mogla je postojati u znatno starijim oblicima i razvijati se nezavisno na više mesta.
Pomozite nam da budemo bolji.
