Saobraćajne kamere na ulicama Teherana, koje su navodno bile kompromitovane godine ranije, postale su jedan od ključnih izvora podataka u složenoj obaveštajnoj operaciji koja je, prema izraelskim i zapadnim izvorima, doprinela lociranju i neutralisanju iranskog vrhovnog vođe.
Kako je sistem funkcionisao
Prema izvorima iz Izraela, hakovane kamere su omogućile mapiranje grada u detalje i praćenje obrazaca kretanja. One su bile deo šireg, višeslojnog sistema koji je spajao vizuelne podatke, ljudske izvore, SIGINT (presretanje komunikacija), satelitske snimke i druge podatke u proces koji su izvori opisali kao AI-pogon za „proizvodnju ciljeva“.
Ulaz: snimci sa kamera, izveštaji obaveštajaca, prislušni podaci, satelitske fotografije i drugi podaci. Proces: moćni računari i timovi analitičara i inženjera obrađivali su i filtrirali informacije kako bi identifikovali relevantne obrasce. Izlaz: precizna lokacija često izražena kao 14-cifrena koordinata za ciljanje.
Ko je potvrđivao preporuke
Izvor je naveo da sistem nije bio potpuno automatski: tim tehnologa, analitičara podataka i inženjera verifikovao je preporuke za udare i fino podešavao algoritme. Time su se kombinovale računarska moć i ljudska prosudba pre donošenja odluke o akciji.
Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, addresses the media after casting his vote in presidential runoff elections in Tehran in 2024 - Majid Saeedi/Getty Images
Dosadašnja upotreba i domet
Izraelska sposobnost pronicanja u unutrašnje krugove iranskog rukovodstva, koja je omogućila likvidacije iranskih nuklearnih naučnika, krađu arhiva i ciljanje protivnika u prošlosti, navodno je dodatno ojačana ovim tehnološkim pristupom. Izvori tvrde da su iste kapacitete koristili i na početku dvanaestodnevnog sukoba prošlog juna, kada su izraelske snage pogodile nekoliko ključnih iranskih komandnih figura.
Operacija i uloga SAD
Prema dostupnim informacijama, u nedavnom udaru SAD su delimično podelile obaveštajne podatke koji su pomogli u lociranju ciljeva unutar kompleksa vrhovnog vođe. Izveštaji navode da je američka administracija poslala odobrenje kojim je pokrenuta operacija, a citirana je poruka: „Operation Epic Fury is approved. No aborts. Good luck.“
General iz američkih izvora je opisao udar kao „dnevni udar zasnovan na okidačkom događaju“, izveden od strane Izraelskih odbrambenih snaga i omogućен подршkom američke obaveštajne zajednice, prema izjavama koje su procurele u medije.
Cilj i potvrda
Primarni cilj, prema izraelskim zvaničnicima citiranim u izveštajima, bio je vrhovni vođa Irana, Ali Hamenei, za koga su procenjivali da se tokom dana manje krije nego u drugim prilikama. Iranski državni mediji su kasnije objavili da je „Vrhovni vođa Irana postigao šehadet“, što je u mnogim izveštajima interpretirano kao potvrda njegove smrti.
Konsekvence i pitanja
Ovakva kombinacija hakovanja, masovnih podataka i veštačke inteligencije otvara pitanja o etici, međunarodnom pravu i ranjivosti ključne infrastrukture. Analitičari upozoravaju da korišćenje civilnih sistema za vojne ciljeve može imati šire bezbednosne i diplomatske posledice.
Napomena: U tekstu su sačuvani navodi i procene prema izvorima navedenim u originalnim izveštajima; neke tvrdnje nisu nezavisno potvrđene.
