Sjedinjene Države su prvi put upotrebile samoubilački dron LUCAS u Iranu, osam meseci nakon predstavljanja u Pentagonu. LUCAS, proizveden od strane SpektreWorks, zamišljen je kao jeftina i zamenjiva municija sa otvorenom arhitekturom i mogućnošću lansiranja sa tla ili iz kamiona. Sistem je povezan sa satelitskim komunikacijama (Starlink/Starshield, Viasat MUSIC), a dizajn pokazuje sličnosti sa iranskim Shahed i izraelskim Harpy sistemima. Vlada SAD poseduje IP dizajn što omogućava veću proizvodnju od strane različitih proizvođača.
SAD Debitirale Samoubilački Dron LUCAS U Iranu Osam Meseci Nakon Predstavljanja
FILE PHOTO: U.S. Secretary of Defense Pete Hegseth holds a briefing amid the U.S.-Israeli conflict with Iran, at the Pentagon in Washington, D.C., U.S., March 2, 2026. REUTERS/Elizabeth Frantz/File Photo
3. mart (Reuters) — Sjedinjene Države su po prvi put upotrebile samoubilački (loitering) dron LUCAS u borbenim dejstvima u Iranu, svega osam meseci nakon zvaničnog predstavljanja sistema u Pentagonu, dok američke vlasti ubrzavaju razvoj i nabavku novih oružanih tehnologija.
Low-Cost Uncrewed Combat Attack System (LUCAS), koji proizvodi kompanija SpektreWorks iz Arizone, prikazan je u julu 2025. tokom događaja u Pentagonskom unutrašnjem dvorištu na kojem je, prema izveštajima, prisustvovao sekretar odbrane Pete Hegseth i više od deset kompanija koje su se nadmetale za snabdevanje vojske novom opremom.
Zašto je ovo važno
Bespilotne letelice postale su ključna komponenta modernog ratovanja nakon njihove široke primene u ratu u Ukrajini, uključujući iranske Shahed sisteme koje je Rusija koristila. LUCAS se po izgledu i nameni navodno podudara sa tim tipovima sistema, a sektor proizvodnje takvih platformi vrlo je konkurentan, sa etabliranim odbrambenim proizvođačima i nizom startapova iz Silicijumske doline (Anduril, Shield AI, AeroVironment i drugi).
Brza implementacija
Brzo uvđenje LUCAS-a predstavlja značajan zaokret u odnosu na uobičajene pentagonske nabavne rokove, koji obično traju godinama. Zvaničnici kažu da je skraćivanje procesa odgovor na lekcije iz ukrajinske ofanzive, gde su korišćeni hiljade jeftinih bespilotnih sistema. Raspoređivanje dolazi u okviru inicijativa poput Programa "Drone Dominance" vrednog oko 1 milijardu dolara, odobrenog u Zakonu nazvanom "One Big Beautiful Bill Act of 2025".
Prema podacima proizvođača, LUCAS ima otvorenu arhitekturu koja omogućava različite korisne terete i komunikacione module; može se koristiti kao udarna municija ili kao ciljna letelica i lansira se sa tla ili iz kamiona. Procena cene iznosi oko 35.000 USD po primerku, što je znatno manje od troškova za sisteme poput MQ-9 Reaper-a (procene 20–40 miliona USD), iako su takvi veći sistemi ponovo upotrebljivi i znatno složeniji.
Vlada SAD poseduje intelektualno vlasništvo nad dizajnom LUCAS-a, što omogućava da više proizvođača u budućnosti plasira sistem na tržište, mada je SpektreWorks trenutno glavni proizvođač prema dostupnim ugovorima. SpektreWorks je odbio da komentariše za ovaj tekst.
Dronovi i satelitske veze
Tokom razvoja, LUCAS je testiran u kombinaciji sa satelitskim komunikacionim rešenjima, uključujući Viasat-ov MUSIC i SpaceX-ov Starlink/Starshield, prema izvorima upoznatim sa programom. Reuters nije mogao da potvrdi koje se tačno veze koriste u aktuelnim operacijama u Iranu, a ni SpaceX ni Viasat nisu odgovorili na zahteve za komentar.
Softver za upravljanje koji omogućava kontrolu više autonomnih sistema — tzv. "orchestrator" — navodno obezbeđuje startap Noda, mada ni oni nisu dali komentar i Reuters nije mogao da potvrdi da li je Noda korišćena u toj konkretnoj operaciji.
Tehničke sličnosti i poreklo dizajna
Analitičari i stručnjaci za dronove ukazuju da LUCAS ima sličnosti sa iranskim Shahed dronom, koji se smatra derivatom dizajna izraelskog Harpy sistema za napade na radare. Harpy i slični dizajni su tokom decenija bili široko kopirani ili prilagođavani u raznim državama. LUCAS takođe podseća na ranije koncepte kao što je Drone Anti-Radar (DAR), razvijan tokom 1970-ih i 1980-ih.
Napomena: Informacije u tekstu zasnivaju se na izvorima Reutersa i izjavama zvaničnika i kompanija dostavljenim za taj izveštaj. Detalji o tačnoj upotrebi komunikacionih sistema i operativnim parametrima u Iranu nisu javno potvrđeni.
Pomozite nam da budemo bolji.
