Tokom 2025. lansirano je rekordnih oko 4.510 objekata u svemir, čime je ukupan broj poslatih objekata približno 25.000 od početka Svemirske ere. Većinu novih lansiranja čine mali komercijalni sateliti, a SpaceX upravlja više od 9.000 Starlink satelita. Naučnici upozoravaju da rast konstelacija narušava astronomska posmatranja, povećava rizik od svemirskog otpada i da emisije iz lansiranja i sagorevanja tereta mogu zagađivati atmosferske slojeve. Pozivaju se hitne mere međunarodne regulacije i tehnoloških rešenja za održivo upravljanje orbitom.
Rekordan Broj Objekata Lansiran U Svemir 2025. — Naučnici Upozoravaju Na Rizike
A SpaceX rocket launch. SpaceX
Ljudi su tokom 2025. godine lansirali rekordan broj objekata u svemir — od komunikacionih i naučnih satelita preko istraživačkih sondi do letelica sa posadom. Dok se broj lansiranja ubrzano povećava, naučnici upozoravaju na rastuće rizike po astronomiju, bezbednost u orbiti i atmosferu Zemlje.
Ključni podaci
Prema podacima Ujedinjenih nacija, oko 4.510 objekata lansirano je tokom 2025. godine, što znatno nadmašuje prethodni rekord od 2.903 objekta iz 2023. Od početka Svemirske ere ukupno je poslato oko 25.000 objekata u orbitu.
Sjedinjene Države čine većinu novijih lansiranja, pre svega zbog velikog broja malih komercijalnih satelita. Kompanija SpaceX upravlja konstelacijom od preko 9.000 Starlink satelita, koja predstavlja veliki deo aktivnih objekata u orbiti.
Kako to utiče na nauku i bezbednost
Broj aktivnih satelita porastao je na oko 12.000 — sa oko 1.200 pre deset godina — a harvardski astronom Jonathan MacDowell procenjuje da bi do 2040. moglo biti više od 100.000 aktivnih satelita. Takve konstelacije već ostavljaju svetleće pruge na snimcima zemaljskih teleskopa, a studije upozoravaju da bi mogle ometati i snimke Hubble svemirskog teleskopa i drugih opservatorija u orbiti.
Source: U.N. Office for Outer Space Affairs via Our World in Data. Yale Environment 360 / Made with Flourish
Pored optičkog zagađenja, naučnike brinu i rizici od sudara i generisanja svemirskog otpada koji dodatno otežava sigurna lansiranja i rad postojećih satelita.
Emisije i uticaj na atmosferu
Istraživače takođe zabrinjavaju emisije nastale pri lansiranju raketa, ali i zagađenje koje proizvode delovi tereta koji izgore pri ponovnom ulasku u atmosferu. "Oba procesa proizvode zagađivače koji se ubrizgavaju u gotovo svaki sloj atmosfere," upozorava Eloise Marais, atmosferska naučnica sa University College London.
"Oba procesa proizvode zagađivače koji se ubrizgavaju u gotovo svaki sloj atmosfere." — Eloise Marais, University College London
Šta naučnici predlažu
Stručnjaci pozivaju na hitnu međunarodnu koordinaciju: strože propise za izdavanje dozvola, standarde za gašenje satelita i smanjenje opasnih emisija, bolje praćenje orbitalnog saobraćaja i tehnologije za uklanjanje otpada iz orbite. Takođe se traže tehnička rešenja kao što su tamniji reflektujući premazi i dizajn koji smanjuje vidljivost satelita kako bi se ublažio uticaj na astronomiju.
Dok svemirska industrija donosi brojne prednosti — od brzog interneta do naučnih otkrića — eksperti ističu da je neophodno balansirati komercijalne interese i istraživanja sa zaštitom neba, bezbednošću i zdravljem atmosfere.
Pomozite nam da budemo bolji.
