Incident na Dyatlovom prevoju iz 1959. ostaje nerešena misterija: devet studenata pronađeno je mrtvo pod neobičnim okolnostima. Zvanične istrage iz 1959. i 2019. dale su različita objašnjenja (izloženost elementima i slab avalanche), ali kritičari osporavaju ta objašnjenja. Nova teorija iz 2023. povezuje smrt sa neuspelim lansiranjem sovjetske rakete R-12 i mogućom maglom korozivnih izduvnih gasova, ali za sada nema neosporivih forenzičkih dokaza.
Dyatlovov Prevoj: Da Li Je Neuspeh Sovjetske R-12 Rakete Stvorio Smrtonosnu Maglu?
How Did 9 Hikers Actually Die in Dyatlov Pass?gremlin - Getty Images
Incident na Dyatlovom prevoju iz 1959. godine i dalje je jedna od najmisterioznijih tragedija u planinskoj istoriji: devet studenata Ural Polytechnic Institute nestalo je tokom zimskog pohoda, a tela su pronađena 20. februara u donjem rublju pored poderanih šatora. Neobične povrede, nedostatak motivacije za napuštanje šatora i navodi o zapečaćenoj mrtvačnici i umešanosti bezbednosnih službi dodatno su rasplamsali sumnje i teorije.
Nova hipoteza iz 2023: raketni incident i „magla“
U 2023. godini istraživači su predstavili teoriju prema kojoj je neuspešno lansiranje sovjetske rakete R-12 (poznate u nekim izvorima pod NATO oznakom) moglo prouzrokovati ispuštanje korozivnih izduvnih gasova koji su se u obliku otrovne magle spustili u dolinu sa kampom planinara. Autori ove hipoteze navode nekoliko osnova: izveštaje o viđenim vatrenim kuglama, lokalno topljenje snega oko kampa nasuprot neoštećenom snegu u okolini i navode svedoka koji su prijavili čudne tragove na telima.
Šta govore svedoci?
"Neki neidentifikovani objekat je leteo od juga ka severu, pa je promenio pravac i leteo od istoka ka zapadu," rekao je Vladislav Karelin, član spasilačke ekipe iz 1959. koji danas istražuje slučaj.
Neki članovi originalne spasilačke ekipe i drugi svedoci tvrde da su videli vatrene kugle ili neobične letelice u vreme kad su planinari nestali. Istraživači poput Vadima Skibinskog smatraju da su to bili izduvni plinovi lansirane rakete.
Ranije istrage: 1959. i 2019.
Zvanična istraga iz 1959. zaključila je da su planinari umrli usled izloženosti elementima, a krivični postupak je ubrzo obustavljen. Ponovna istraga iz 2019. godine od strane kancelarije tužioca u Uralskom saveznom okrugu navela je moguću slabiju kliznu lavinu (tzv. slab avalanche) kao razlog zbog kojeg su planinari napustili šator i potom se smrznuli.
Protivnici lavinske teorije
Kritičari te 2019. verzije, među kojima su i članovi spasilačke ekipe i pojedini istraživači, ukazuju na insuficijentnu količinu snega i vidljive kamene ispupčine na padini, što po njima nije tipično za lavinu koja bi naterala grupu da tako naglo pobegne. Dodatno, lokalno topljenje snega i navodi o teškim opekotinama i oštećenjima tkiva navode na razmatranje drugih uzroka.
Šta nedostaje da bi se potvrdila raketna teorija?
Iako nova hipoteza objašnjava neke anomalije, i dalje nedostaje direktan, neoboriv dokaz: nema javno dostupnih forenzičkih podataka koji potvrđuju hemijske tragove raketnog propulziona na telima ili u šatorima, a arhivski podaci o testiranjima raketa iz tog perioda nisu kompletno objavljeni ili su predmet kontroverzi. Navodi o zapečaćenoj mrtvačnici, slanju organa na analize i umetanju KGB-a ostaju neprovereni delovi narativa koji održavaju misteriju.
Zaključak
Dyatlovov prevoj ostaje predmet žive debate: lavina, greške u orijentaciji, vojni incident sa otrovnim gasovima ili kombinacija različitih faktora—sve opcije su i dalje otvorene. Do pojave jasnih forenzičkih ili arhivskih dokaza nijedna teorija ne može biti definitivno potkrepljena, pa slučaj i dalje intrigira istraživače i javnost.
Napomena: Ovaj tekst iznosi najvažnije teorije i dokaze koji su javno predstavljeni; čuvajmo oprez pri zaključivanju dok ne budu objavljeni novi, pouzdani rezultati istrage.
Pomozite nam da budemo bolji.
