Human Rights Watch tvrdi da su izraelske snage 3. marta ilegalno koristile beli fosfor iznad stambenog dela sela Yohmor, čime su ugrozile civile. HRW navodi da je verifikovao osam snimaka i prisustvo radnika civilne zaštite koji su gasili požare. Izrael nije mogao da potvrdi te tvrdnje, a Reuters nije mogao nezavisno da ih proveri. Nacionalni podaci pokazuju stotine prijavljenih incidenata i velike štete na poljoprivrednom zemljištu od oktobra 2023.
HRW: Izrael Ilegalno Koristio Beli Fosfor Nad Naseljem Yohmor — Pretnja Po Civile
Smoke rises after an Israeli strike, following an escalation between Hezbollah and Israel amid the U.S.-Israeli conflict with Iran, in Beirut, Lebanon, March 9, 2026. REUTERS/Claudia Greco
(Ispravka: ispravljeno pravopisno zapisivanje reči "phosphorus" u naslovu; dodat izostavljeni član u jednom paragrafu.)
JERUSALEM, 10. mart (Reuters) - Organizacija Human Rights Watch navodi da su izraelske oružane snage 3. marta ilegalno koristile municiju sa belim fosforom iznad stambenog dela južnolikanskog sela Yohmor, čime su izložile civile neposrednoj opasnosti, navodi se u izveštaju objavljenom u ponedeljak.
„Gorući efekti belog fosfora mogu dovesti do smrti ili okrutnih povreda koje rezultiraju doživotnim patnjama“, izjavio je Ramzi Kaiss, istraživač za Liban u Human Rights Watchu.
HRW je saopštio da je verifikovao osam snimaka na kojima se vidi upotreba belog fosfora iznad stambenih područja Yohmora, kao i da su radnici civilne zaštite intervenisali povodom požara izazvanih tim udarima. Reuters nije mogao nezavisno da potvrdi nalaze organizacije.
Izraelske oružane snage za Reuters su navele da nisu upoznate i da ne mogu da potvrde upotrebu granata koje sadrže beli fosfor u Libanu, da nisu pregledale iste snimke kao HRW i da stoga ne mogu da komentarišu optužbe. Libanske vlasti se za sada nisu izjasnile.
U saopštenju izdatom ranim jutrom 3. marta izraelska vojska je naredila evakuaciju stanovnicima Yohmora i još oko 50 okolnih sela i gradova.
Members of the Lebanese Civil Defence inspect a damaged building after an Israeli strike on Beirut's southern suburbs, following renewed hostilities between Hezbollah and Israel amid the U.S.-Israeli conflict with Iran, Lebanon, March 9, 2026. Picture taken with a mobile phone. REUTERS/Stringer
Reuters je ranije izvestio da libanski poljoprivrednici testiraju zemljište kako bi procenili da li mogu ponovo da sade nakon izveštaja o upotrebi belog fosfora 2023. godine. Prema podacima Nacionalnog saveta za naučna istraživanja Libana, zaključno sa julom 2024. prijavljeno je 175 incidenata u kojima je navodno korišćen beli fosfor, pri čemu su mnogi izazvali požare na više od 600 hektara poljoprivrednog zemljišta.
Pravni okvir i posledice
Municija sa belim fosforom ima legitimne vojne primene — može se koristiti za pravljenje dimnih zavesa, osvetljenje, obeležavanje meta ili paljenje bunkera i građevina. Međutim, HRW ističe da je upotreba eksplozivnog belog fosfora iz vazduha iznad naseljenih mesta u suprotnosti sa međunarodnim humanitarnim pravom i da nosi poseban rizik za civile.
Beli fosfor se smatra zapaljivim oružjem prema Protokolu III Konvencije o zabranama ili ograničenjima upotrebe određenih konvencionalnih oružja, koji zabranjuje upotrebu zapaljivih oružja protiv vojnih ciljeva koji se nalaze među civilima. Izrael nije potpisnik tog protokola, pa formalno nije pravno obavezan da ga poštuje.
U napadima koji su trajali više od nedelju dana gotovo 400 ljudi je poginulo, a stotine hiljada su bile primorane da napuste svoje domove dok su izraelski udari pogađali jug Libana, navodi Reuters.
HRW je ranije optužio Izrael za upotrebu belog fosfora tokom operacija 2023. godine, što je tada izraelska vojska negirala.
(Izveštavala Pesha Magid; uredila Philippa Fletcher)
Pomozite nam da budemo bolji.
