AP otkriva da je izraelska grupa Ad Kan preko kompanije Al-Majd organizovala najmanje tri tajna leta koja su od maja prevezla stotine Palestinaca iz Gaze u zemlje kao što su Južna Afrika i Indonezija. Putnici su često plaćali do 2.000 dolara i mnogi nisu znali ko stoji iza organizacije. Dok Ad Kan tvrdi da su letovi humanitarni, kritičari i južnoafrički zvaničnici govore o pokušaju "čišćenja" i ukazuju na problematiku prava na povratak.
AP Otkriva: Izraelska Grupa Ad Kan Organizovala Tajne Letove Palestinaca Iz Gaze
Palestinians who traveled to South Africa via a charter flight organized by an Israeli group whose founder supported U.S. President Donald Trump's proposal to resettle Palestinians from Gaza stand in their temporary flat in Johannesburg, South Africa, Wednesday, Feb. 4, 2026. (AP Photo/Jerome Delay)(ASSOCIATED PRESS)
Let koji je u novembru sleteo u Južnu Afriku sa oko 150 Palestinaca iz Gaze iznenadio je lokalne vlasti i putnike — i nije bio usamljen slučaj. Od maja su, prema istrazi Associated Pressa, najmanje tri takva leta prevezla stotine ljudi u zemlje poput Južne Afrike i Indonezije.
A Palestinian man who traveled to South Africa via a charter flight organized by an Israeli group whose founder supported U.S. President Donald Trump's proposal to resettle Palestinians from Gaza sits in his temporary flat in Johannesburg, South Africa, Wednesday, Feb. 4, 2026. (AP Photo/Jerome Delay)(ASSOCIATED PRESS)
Ko stoji iza letova
AP je utvrdio da je u pozadini operacije stajala izraelska organizacija Ad Kan i njen osnivač Gilad Ach. Preko kompanije Al-Majd, koja se na svom sajtu predstavlja kao humanitarna organizacija, Ad Kan je navodno nastojao da prikrije direktne veze s Izraelom, koristeći spiskove putnika, ugovore, finansijske izveštaje i poruke kao dokaze.
A Palestinian man who traveled to South Africa via a charter flight organized by an Israeli group whose founder supported U.S. President Donald Trump's proposal to resettle Palestinians from Gaza, shows his boarding passes in his temporary flat in Johannesburg, South Africa, Wednesday, Feb. 4, 2026. (AP Photo/Jerome Delay)(ASSOCIATED PRESS)
Iskustva putnika
Šest Palestinaca koje je razgovarao AP reklo je da su se prijavili posle oglasa na društvenim mrežama ili preko poznanika. Mnogi su platili do 2.000 dolara putem bankovnih i kripto transfera. Većina je tvrdila da nije znala ko zapravo organizuje letove, ali su rekli da im je bilo najvažnije da napuste opustošenu enklavu.
Palestinians who traveled to South Africa via a charter flight organized by an Israeli group whose founder supported U.S. President Donald Trump's proposal to resettle Palestinians from Gaza stand in their temporary flat in Johannesburg, South Africa, Wednesday, Feb. 4, 2026. (AP Photo/Jerome Delay)(ASSOCIATED PRESS)
"Bila je glad i nismo imali opcija. Deca su mi bila skoro ubijena," rekao je jedan 37-godišnji muškarac koji je stigao u Južnu Afriku.
Motivi i kontroverze
Ad Kan, osnovan od strane bivših vojnika i obaveštajaca, poznat je po tajnim operacijama i izveštajima kojima nastoji da izloži ono što smatra antisemitskim ili antiizraelskim aktivnostima. Osnivač Ach je ranije podržao ideju dobrovoljnog preseljenja Palestinaca iz Gaze, koju je javno zagovarao i bivši predsednik SAD Donald Trump — predlog koji je izazvao snažnu međunarodnu osudu.
Palestinians who traveled to South Africa via a charter flight organized by an Israeli group whose founder supported U.S. President Donald Trump's proposal to resettle Palestinians from Gaza stand in their temporary flat in Johannesburg, South Africa, Wednesday, Feb. 4, 2026.(AP Photo/Jerome Delay)(ASSOCIATED PRESS)
Juhoafrički ministar spoljnih poslova Ronald Lamola nazvao je letove pokušajem "čišćenja" Palestinaca iz Gaze i Zapadne Obale. Ach je za AP izjavio da su to bili humanitarni letovi i da mnogi putnici sami traže pomoć ili su platili deo troškova; on je odbacio tvrdnju o planiranom etničkom čišćenju.
Logistika i pitanja povratka
Dokumenti, uključujući ugovor koji je potpisao američko-izraelski biznismen Moti Kahana, ukazuju na planove za veće evakuacije i minimalne naknade za organizaciju leta. Kahana je rekao da su mu dali spisak ljudi koji su platili, ali da je njegova uloga tokom planiranja prekinuta kada su promenjene rute.
Izraelska vlada, kancelarija premijera i COGAT nisu želeli da komentarišu da li će osobama koje su otišle biti omogućeno da se vrate u Gazu. Prava povratka i uslovi odlaska ostaju otvorena i sporna pitanja — naročito imajući u vidu razaranja i situaciju izbeglica u regionu.
Širi kontekst
Kritičari upozoravaju da migracija iz Gaze nakon masovnih razaranja teško može biti u potpunosti dobrovoljna i da moraju da postoje garantovana prava za povratak. Ova priča otvara pitanja o motivima organizatora, transparentnosti humanitarnih inicijativa i zaštiti najranjivijih tokom sukoba.
Izveštavali su: Frankel iz Jerusalima, Ezzidin iz Kaira, Pollard iz Njujorka; doprinosi: Renata Brito (Barselona), Randy Herschaft (Njujork), Natalie Melzer (Nahariya), Michelle Gumede (Johanesburg), Gerald Imray (Kejp Taun). AP je odgovoran za sadržaj.
Pomozite nam da budemo bolji.
