Astronomi su otkrili egzoplanetu L 98-59 d čija je površina prekrivena stalnim okeanom magme, dok je atmosfera bogata sumpornim jedinjenjima — oko 10% čini hidrogen sulfid. Planeta je više od 60% veća od Zemlje, ali znatno manje gustine; okean magme dopire do 70–90% radijusa unutrašnjosti. Površinska temperatura prelazi 1.500 °C, pa planetu nije moguće smatrati pogodnom za život.
Otkrivena užarena egzoplaneta L 98-59 d: okean magme i sumporna atmosfera
An artist’s impression of the exoplanet named L 98-59 d, shown with a cutaway to reveal its interior, orbiting a red dwarf star, with two of its sibling planets, seen in this image released on March 16, 2026. Mark A. Garlick/Handout via REUTERS
Astronomi su identificirali egzoplanetu L 98-59 d koja predstavlja jedinstven „paklenski“ svet: njena površina je prekrivena stalnim okeanom magme, a planeta je obavijena gustom, izuzetno toplom atmosferom bogatom sumpornim jedinjenjima.
Ključne osobine planeta
Prečnik L 98-59 d je više od 60% veći od Zemljinog, dok joj je gustina tek oko 40% gustine naše planete, što ukazuje na rijetku unutrašnju strukturu. Istraživanje koje su vodili Harrison Nicholls i saradnici pokazuje da magma čini 70–90% radijusa unutrašnjosti planete, odnosno da okean magme dopire do dubine od oko 2.775–3.565 milja (4.465–5.740 km).
"Planeta nema izdvojenu koru, gornji i donji plašt — okean magme je jedinstven, dubok i žilav sloj," rekao je Harrison Nicholls, postdoktorski istraživač na University of Cambridge Institute of Astronomy.
Atmosfera i ekstremni uslovi
Atmosfera L 98-59 d je pretežno vodonična, ali s neuobičajeno visokim udjelom sumpora: oko 10% čini otrovni hidrogen sulfid (H2S), gas koji pri niskim koncentracijama miriše na trula jaja. Takva atmosfera je izazvala runaway efekat staklene bašte koji zarobljava toplotu zvezde i održava površinu planete rastopljenom. Procijenjena površinska temperatura prelazi 1.500 °C (preko 2.700 °F).
"Vaš nos može detektovati hidrogen sulfid na koncentracijama reda jedan deo na milijardu — miris bi bio preplavljujući, ali u ovim uslovima ne biste dugo preživeli da ga osetite," rekao je Raymond Pierrehumbert (University of Oxford/MIT), koautor studije.
Porijeklo i posmatranja
Planeta L 98-59 d otkrivena je 2019. godine, a posmatrali su je James Webb Space Telescope 2024. i zemaljski teleskopi 2025. Tim je upotrebio i napredne računarske simulacije kako bi rekonstruisao evoluciju sistema kroz skoro pet milijardi godina — što čini ovu planetu donekle starijom od Zemlje.
L 98-59 d kruži oko crvenog patuljka udaljenog oko 34 svetlosne godine u sazvežđu Volans. Masa zvezde iznosi nešto ispod 30% mase Sunca, a njena luminosnost je oko 1% Sunčeve. U orbitalnom poretku L 98-59 d je treća od pet poznatih planeta tog sistema.
Zašto je planete ostala rastopljena?
Prema autorima, kombinacija faktora održava planetu u rastopljenom stanju: prvenstveno atmosfera koja zadržava toplotu i time sprečava očvršćavanje magme, zatim doprinos zračenja zvezde i gravitacionih interakcija sa ostalim planetama u sistemu. Male kristali čvrstog materijala mogu biti zarobljeni u turbulentnoj magmi, ali nije formirana čvrsta kora poput Zemljine.
Značaj i mogućnost života
Zbog ekstremnih temperatura i toksične atmosfere, L 98-59 d nije kandidat za život kakav poznajemo. Ipak, otkriće je važno jer pokazuje koliko raznovrsni i neočekivani mogu biti egzoplanetski svetovi, te pruža prilike za testiranje teorija o unutrašnjosti planeta i interakciji atmosfere i plašta.
Studija je objavljena u časopisu Nature Astronomy, a glavni podaci dolaze iz posmatranja JWST-a (2024) i zemaljskih teleskopa (2025).
Pomozite nam da budemo bolji.
