Stejt Department Smananjio Stručni Kadar Dok Se Kriza Sa Iranom Zaoštrava

VAŠINGTON — Dok se sukobi s Iranom zaoštravaju, Biro za poslove Bliskog istoka Stejt Departmenta, koji bi normalno bio u epicentru diplomatskog odgovora, radi sa znatno smanjenim kapacitetima.

Šta se dogodilo

Administracija predsednika Donalda Trumpa privremeno je postavila Moru Namdar, advokatkinju iranskog porekla, na čelo biroa, pre nego što je premestila na drugu funkciju. Prethodni rukovodilac, potvrđen u Senatu, bio je dugogodišnji stručnjak za Bliski istok sa karijerom u State Departmentu još od 1984. godine. Pored kadrovskih promena, administracija je u budžetskom predlogu najavila rez od 40% za biro, dok je posebna kancelarija za Iran ukinuta i spojena sa kancelarijom za Irak.

Posledice za operativnu spremnost

Prema anketama i izjavama više sadašnjih i bivših zvaničnika, u odeljenjima koja bi vodila odgovor na iransku krizu nedostaju iskusni diplomati: mnogi su otpušteni, penzionisani ili preraspoređeni, a umesto njih su ostali mlađi službenici i politička imenovanja. Jedna interna procena upućuje na više od 80 zaposlenih manje u Birou za poslove Bliskog istoka i preko 150 izgubljenih pozicija u Konzularnim poslovima tokom mandata sadašnje administracije.

President Donald Trump waves after arriving on Air Force One, Wednesday, March 18, 2026, at Joint Base Andrews, Md., after attending the casualty return at Dover Air Force Base, Del., for the six crew members of an Air Force refueling aircraft who died when their plane crashed in western Iraq while supporting operations against Iran. (AP Photo/Julia Demaree Nikhinson)(ASSOCIATED PRESS)

State Department odbacuje optužbe da smanjenja ugrožavaju operativnu spremnost i navodi da su odgovori na krizu adekvatni i da su ključne odluke donete uz doprinos iskusnih profesionalaca — kako je naveo portparol Tommy Pigott.

Evakuacije i logistika

Biro za konzularne poslove našao se pod pritiskom prilikom organizacije evakuacija nakon eskalacije napetosti: zvaničnici ukazuju da su upozorenja i pozivi građanima da napuste region stigli kasno, a komercijalni letovi su ubrzo bili ograničeni. State Department ističe da je pomogao skoro 50.000 Amerikanaca i organizovao više od 60 evakuacionih letova, te da je ukupno više od 70.000 Amerikanaca uspelo da se vrati kući od početka neprijateljstava 28. februara.

Gubitak znanja i jezičkih kapaciteta

Među otpuštenima bili su i stručnjaci sa retkim jezičkim znanjem: prema oblicima koji kruže među bivšim službenicima, 13 govornika arapskog i četiri govornika farsi jezika ostalo je bez radnih mesta. Troškovi obuke jednog službenika za strani jezik procenjuju se i do 200.000 dolara, pa su kritičari naveli značajne finansijske i operativne gubitke u pogledu ulaganja u ljudski kapital.

Reakcije i naredni koraci

Kritičari upozoravaju da su ograničeni kadrovi i „suzeto donošenje odluka“ u beloj kući doprineli slabijem planiranju, dok administracija poriče da je bila nespremna. Kao odgovor, State Department je formirao dve privremene radne grupe — jednu za jačanje kapaciteta Birou za poslove Bliskog istoka i drugu za podršku Konzularnim poslovima u evakuacijama — i pozvao na angažman zaposlenih koji su ostali na platnom spisku.

Zaključak: Smanjenje osoblja i reorganizacija ostavili su manje prostora za karijerno znanje i specijalizovane veštine u ključnim oblastima, što je, prema bivšim i sadašnjim zvaničnicima, otežalo hitne odgovore u trenutku krize. Državni organi ističu da su kapaciteti obezbeđeni i da su mere za pomoć američkim državljanima sprovedene.