DECam na teleskopu Víctor M. Blanco zabeležio je zvezdano polje u patuljastoj galaksiji Pictor II, među kojim se nalazi PicII-503 — zvezda populacije II stara više od 10 milijardi godina. PicII-503 ima znatno manje gvožđa nego Sunce (u nekim procenama i do ~40.000 puta manje), ali je izuzetno bogata ugljenikom (odnos C/Fe > 1.500 puta veći nego u Suncu). Budući da se još uvek nalazi u svojoj prapradomaćinskoj galaksiji, zvezda pruža retku priliku za proučavanje ranih supernova i raspodele elemenata u svemiru.
Otkrivena jedna od najstarijih zvezda: PicII-503 u patuljastoj galaksiji Pictor II
Stars in the dwarf galaxy Pictor II, which is more than 10 billion years old. | Credit: CTIO/NOIRLab/DOE/NSF/AURA
Fotografija blistavog zvezdanog polja u patuljastoj galaksiji Pictor II snimljena je kamerom Dark Energy Camera (DECam) na 4‑metarskom teleskopu Víctor M. Blanco u Čileu. Sama galaksija je stara više od 10 milijardi godina, a među njenim retkim stanovnicima nalazi se zvezda PicII-503.
PicII-503's location inside Pictor II | Credit: CTIO/NOIRLab/DOE/NSF/AURA Image processing: Image Processing: T.A. Rector (University of Alaska Anchorage/NSF NOIRLab), M. Zamani & D. de Martin (NSF NOIRLab) Acknowledgment: PI: Anirudh Chiti, Alex Drlica-Wagner
PicII-503 — drevna zvezda populacije II
An image of the egg nebula, with a glowing streak of pink gas in the middle surrounded by concentric circles of white like with four diagonal beams of light streaking from top left to bottom right all in front of a deep space starry background
PicII-503 je svrstana u populaciju II, odnosno u druge generacije zvezda koje su nastale u mladom svemiru pre nego što su prethodne generacije proizvele veće količine teških elemenata. Kao rezultat, ova zvezda sadrži veoma malo gvožđa — redom veličina manje od Sunca, u ekstremnim procenama i do oko 40.000 puta manje.
An image of a spiral galaxy on a splotchy black and white background with a stream of black material emerging from the galaxy
Neocekivano bogat ugljenikom
Hundreds of gold and orange clouds with feathered trails going down behind them. The small clouds are covering a few scattered, bright stars.
Iako siromašna gvožđem, PicII-503 je izuzetno bogata ugljenikom: odnos ugljenik–gvožđe u njoj je više od 1.500 puta veći nego u Suncu, navode istraživači. Takav hemijski potpis ukazuje na procese koji su oblikovali hemijsku evoluciju ranog svemira.
Šta ovo znači za poreklo elemenata?
Zbog toga što se PicII-503 i dalje nalazi u svojoj prapradomaćinskoj patuljastoj galaksiji, astronomi su imali retku priliku da deluju kao "zvezdani arheolozi" i direktno ispituju hemijski sastav u mestu gde je zvezda formirana. Podaci podržavaju ideju da tokom nekih supernova lakši elementi poput ugljenika mogu biti izbačeni dalje od težih elemenata, pa se tako raznose po okolini i kasnije postaju dostupni za formiranje novih zvezda i, potencijalno, neorganskih i organskih molekula važnih za život.
Zašto je otkriće važno?
PicII-503 je primer kako detaljna spektroskopska analiza zvezda u pradavnim patuljastim galaksijama može otkriti fiziku ranih supernova i mehanizme raspodele elemenata. Ovo pomaže naučnicima da bolje razumeju poreklo hemije svemira i ulogu ugljenika kao ključa za nastanak složenih molekula.
Snaga DECam snimaka i ciljano praćenje zvezda u njihovim izvorima omogućavaju novi uvid u istoriju hemijskog obogaćivanja svemira.
Pomozite nam da budemo bolji.
