NASA-in rendgenski polarimetar IXPE zabeležio je novi, detaljan portret ostatka supernove SN 185 (RCW 86), udaljenog oko 8.000 svetlosnih godina i datiranog na 185. godinu naše ere prema kineskim zapisima. Posmatranje oboda otkriva zonu u kojoj se čini da se širenje gasova usporilo ili zaustavilo, što dopunjuje ranija otkrića o centralnoj niskog gustine šupljini. IXPE koristi merenja polarizacije X-zraka kako bi razotkrio strukturu i magnetna polja u ekstremnim kosmičkim okruženjima.
Novi IXPE-portret najstarije poznate supernove SN 185 otkriva zaustavljeno širenje oboda
A new image of a supernova designated RCW 86 taken by NASA's IXPE (Imaging X-ray Polarimetry Explorer) observatory. | Credit: X-ray: Chandra: NASA/CXC/SAO, XMM: ESA/XMM-NEWTON, IXPE:NASA/MSFC; Optical: NSF/NOIRLab; Image Processing: NASA/CXC/SAO/J. Schmidt
NASA-in rendgenski polarimetar IXPE snimio je detaljan portret ostatka supernove SN 185 (poznatog i kao RCW 86), otprilike 8.000 svetlosnih godina udaljenog u pravcu zvezdnog sistema Alpha Centauri. Nova snimka otkriva neočekivane karakteristike spoljašnjeg oboda, uključujući regiju u kojoj se čini da je širenje gasova znatno usporeno ili zaustavljeno.
Šta pokazuju nova posmatranja?
Posmatranja IXPE-a fokusirana su na polarizaciju X-zračenja — način na koji talasi X-zraka osciluju — što omogućava astronomima da razdvoje različite fizičke procese u ostatku supernove. U snimku je istaknuta ljubičasta zona u kojoj obodni materijal više ne pokazuje jasno ubrzano širenje, verovatno zbog interakcije sa gustim ili promenljivim okolnim medijumom.
Istorijski kontekst i ranija otkrića
Ostatak SN 185 povezan je sa posmatranjima koje su kineski astronomi zabeležili 185. godine nove ere — posmatranje koje ovu eksploziju čini najstarije dokumentovane supernove. Prethodna istraživanja ukazala su na postojanje centralne, niskog gustine "šupljine" koja je u ranoj fazi dopustila brže širenje ostatka; nova IXPE-ova posmatranja oboda pomažu da se ta priča dopuni i razjasni kako se materijal sudara sa okolnim gasom i prašinom.
Zašto je polarizacija važna?
IXPE je jedinstven po tome što meri polarizaciju X-zraka, što omogućava uvid u geometriju i magnetska polja u ekstremnim kosmičkim okruženjima. Takva merenja pomažu naučnicima da istraže fenomene poput rotacije crnih rupa, mehanizama koji pokreću mlazove iz supermasivnih crnih rupa i intenzivnog X-zračnog sjaja pulsara.
IXPE je lansiran 9. decembra 2021. sa Kennedy Space Centra na raketi SpaceX Falcon 9. U prvim godinama misije posmatrao je crne rupe, ostatke supernova i magnetska polja neutronskih zvezda.
Ova nova snimanja SN 185 predstavljaju važan korak ka potpunijem razumevanju kako eksplozije zvezda interaguju sa svojim okruženjem i kako se evolucija ostataka menja kroz vreme.
Pomozite nam da budemo bolji.
