Studija zasnovana na analizama 207 lobanja i CT snimcima otkriva da su se mozgovi pasa smanjili za oko 46% tokom procesa domestikacije, naročito pre oko 5.000 godina. Promene su povezane sa prelazom ljudi na poljoprivredu, novim društvenim ulogama pasa i selekcijom za pitomost. Autori napominju da veličina mozga nije jedini pokazatelj inteligencije — važnija je organizacija mozga i njegovo prilagođavanje novim zahtevima okoline.
Studija: Mozgovi pasa su se prepolovili tokom domestikacije — smanjenje 46% pre oko 5.000 godina
Dogs’ brains shrank by around half at certain stages during their domestication, study says. Thomas Warnack/dpa
Novo istraživanje objavljeno u časopisu Royal Society Open Science pokazuje da su mozgovi pasa u određenim fazama procesa domestikacije bili manji za približno polovinu u odnosu na njihove pretke. Promene su naročito vidljive pre oko 5.000 godina i povezane su s prelazom ljudi na sedentarni način života i agrikulturu.
Metodologija
Tim vodio Thomas Cucchi iz Muséum national d’Histoire naturelle (MNHN) u Parizu analizirao je ukupno 207 lobanja — 185 pripada modernim psima, dingoima i vukovima, te 22 prahistorijska primerka. Najstariji uzorci datiraju pre oko 35.000 godina. Istraživači su koristili CT snimke da bi napravili virtuelne otiske unutrašnjih šupljina lobanja; kod fosilnih primeraka zapremina te šupljine smatra se pouzdanim pokazateljem zapremine mozga.
Glavni nalaz
Analiza pokazuje pad prosečne zapremine mozga pasa od oko 46% u odnosu na njihove ranije predke, pri čemu su psi iz perioda pre oko 5.000 godina imali mozgove uporedivih dimenzija samo sa današnjim manjim rasama (npr. terijeri i minijaturne rase). Iako preci pasa iz štetog ledenog doba nisu imali umanjene mozgove u odnosu na vukove (pa je jedan belgijski primerak čak imao blago veću zapreminu), kasnije populacije pokazuju značajno smanjenje zapremine uz istovremeno smanjenje telesne veličine (procena: visina grebena 35–45 cm).
Mogući uzroci
Autori povezuju promenu sa socijalno-ekonomskim transformacijama u Centralnoj Evropi: prelazom od lovačko-sakupljačkog načina života ka poljoprivredi i stočarstvu pojavila su se naselja i nove ljudske aktivnosti. Psi su mogli poprimiti uloge sakupljača otpada, čuvara stada, pratnje u naseljima, pa čak i povremene hrane za ljude. Istraživači predlažu da je ciljano parenje za pitomost i ponašanje (selekcija za manje agresivne jedinke) doprinelo smanjenju zapremine mozga — sličan, mada manje izražen, obrazac viđen je i kod drugih domaćih životinja.
Šta to znači za inteligenciju i ponašanje
Smanjenje zapremine mozga može uticati na temperament — autori sugerišu veću opreznost i budnost u nekim populacijama — ali zapremina sama po sebi nije jedini pokazatelj inteligencije. Bitnija je unutrašnja organizacija mozga i kako se neuronske mreže prilagođavaju novim zahtevima okoline. Naučnici ističu potrebu za daljim istraživanjima kako bi se bolje razumele funkcionalne posledice smanjenja zapremine mozga.
Zaključak
Studija pruža uvid u jednu od ključnih promena tokom procesa domestikacije pasa: značajno smanjenje prosečne zapremine mozga u određenim epohama koje je verovatno bilo povezano s promenama u ljudskim društvima i selekcijom ponašanja. Ipak, pitanje kako su te anatomske promene uticale na kogniciju i ponašanje pasa zahteva dodatna multidisciplinarna istraživanja.
Pomozite nam da budemo bolji.
