Tim istraživača sa Penn State univerziteta 2024. je snimio 952 slučaja korona pražnjenja — slabog UV/vidljivog sjaja iznad krošnji drveća — tokom grmljavinske oluje kod University of North Carolina at Pembroke. Studija objavljena u Geophysical Research Letters potvrđuje da se ovaj fenomen javlja i u prirodi, ne samo u laboratorijama. UV zračenje izazvano korona pražnjenjima može stvoriti hidroksil-radikale koji razgrađuju metan i druge zagađivače, ali i potencijalno oštetiti listove i uticati na zdravlje šuma. Istraživači planiraju dalje radove kako bi utvrdili obim ovih efekata.
Stabla "sijaju" tokom oluja — Penn State tim snimio 952 korona pražnjenja
Photo Credit: iStock
Brza procena situacije i fleksibilnost omogućili su timu istraživača sa Penn State univerziteta da tokom 2024. zabeleže retku prirodnu pojavu: slab, ali merljiv sjaj iznad krošnji drveća tokom grmljavinskih oluja.
Istraživanje, objavljeno u časopisu Geophysical Research Letters, potvrđuje da se korona pražnjenja — optički efekat pri kojem oblast odmah iznad krošnja svetli u ultraljubičastom i vidljivom delu spektra — dešavaju i u prirodnim uslovima, ne samo u laboratoriji.
Tim je u početku otišao na Floridu zbog čestih letnjih oluja, ali bez uspeha. Neočekivano otkriće dogodilo se na povratku: dok su prolazili kroz Severnu Karolinu, skrenuli su na lokaciju kod University of North Carolina at Pembroke i tamo zabeležili ukupno 952 korona događaja na dve pojedinačne krošnje.
"Ovo pokazuje da se i dalje radi istraživačka nauka koja donosi nova otkrića," rekao je Patrick McFarland, prvi autor studije.
Korona pražnjenja nastaju kada se snažni negativni električni naboji u oblacima privlače ka pozitivnim nabojima na tlu; posledica je lokalno pojačano elektromagnetno polje oko vrhova krošnji, koje emituje oslabi sjaj u UV i ponekad u vidljivom spektru. Fenomen je često gotovo neprimetan golim okom, ali instrumentacija osetljiva na UV i brze kamere otkrivaju široke pojaseve scintilirajuće korone dok oluja prolazi iznad.
Važno je i što ovaj efekat može imati hemijske i ekološke posledice: UV zračenje izazvano korona pražnjenjima može dovesti do stvaranja hidroksil-radikala (OH), glavnog atmosferskog oksidansa. Hidroksil pomaže u razgradnji raznih zagađivača, uključujući metan i druge isparljive organske spojeve (VOC), pa bi korona pražnjenja mogla doprinositi lokalnom "čišćenju" vazduha u šumama.
Autori upozoravaju da postoje i potencijalni negativni efekti: ponovljena ili intenzivna pražnjenja mogu izazvati suptilna oštećenja listova i imati širi uticaj na zdravlje stabala i ekosistema. Nakon potvrde samog fenomena u prirodi, istraživači planiraju dalje studije kako bi kvantifikovali ukupni uticaj na emisije ugljovodonika, fizičko oštećenje biljnog sveta i procesiranje zagađivača u atmosferi.
Za sada: otkriće potvrđuje da priroda stvara složene električne i hemijske procese koje vredi dodatno proučiti zbog njihovog potencijalnog efekta na klimu i zdravlje šuma.
Pomozite nam da budemo bolji.
