Solarna farma Silicon Ranch kod Christiane, Tennessee (oko 16 ha) testira ispašu goveda ispod solarnih panela kombinovanjem blagog podizanja panela i softvera koji ih privremeno poravnava. Projekt trenutno rotira stado od ~10 krava i teladi dok postrojenje i dalje proizvodi oko 5 MW za lokalnog distributera. Istraživanja i rani rezultati pokazuju promenjeno mikroklimu tla, manje toplotnog stresa kod životinja i potencijal za dodatni prihod poljoprivrednika, ali su potrebni dalji dokazi i prilagođeni dizajn lokacija za širu primenu.
Solarna farma u Tennesseeju pokazuje kako ispaša goveda ispod panela može biti dobitna za poljoprivredu i energiju
A cow, back right, scratches on a support beam of a solar panel Tuesday, April 28, 2026, at a farm in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Iz daljine, mala solarna farma kompanije Silicon Ranch kod Christiane u Tennesseeju izgleda kao mnoge druge: redovi tamnih panela koji prikupljaju sunčevu energiju. Ali ispod panela raste bujna paša, po kojoj se slobodno kreće malo stado goveda—živeći u hladovini dok pasu i odmaraju.
Agrivoltaika na delu
Agrivoltaika je kombinacija proizvodnje hrane/stočarstva i solarne energije na istoj parceli. Dok je dosad najviše pažnje privukao uzgoj useva i ispaša ovaca, Silicon Ranch sada testira prilagođavanje sistema za veću stoku: goveda.
Kako funkcioniše projekat
Farma zauzima oko 40 acre (otprilike 16 hektara). Kompanija je blago podigla panele i razvila softver koji, kada stoka pasu, poravnava panele gotovo horizontalno kako bi ostavio dovoljno prostora ispod. Na lokaciji se trenutno rotira stado od oko 10 krava i njihovih teladi, koje se premeštaju između pašnjaka na svakih nekoliko dana. Deo panela u međuvremenu radi normalno i cela lokacija snabdeva oko 5 megavata električne energije za srednjotennesseejski distributer Middle Tennessee Electric.
„Znamo da funkcioniše, ali to treba pokazati i drugima,” rekao je Nick de Vries, direktor tehnologije u Silicon Ranch.
Prednosti i izazovi
Prednosti su višestruke: pašnjak ispod panela zadržava veću vlagu u tlu, što povećava otpornost na sušu; životinje u senci su manje izložene toplotnom stresu, brže dobijaju na težini i troše manje vode. Istovremeno, veća težina goveda (često preko pola tone po jedinki) i sofisticirana oprema zahtevaju pažljiv dizajn lokacije i zaštitu sistema.
Silicon Ranch navodi da od pokretanja pre pet godina ima skoro 15.000 acres (oko 6.070 ha) pašnjaka pod ispašom, pretežno ovaca, i da sarađuje sa stočarima, univerzitetima i organizacijama kako bi usvojili najbolje prakse za zdravlje zemljišta i životinja. Do 2024. godine više od 130.000 acres (oko 52.600 ha) solarnih površina koristilo je ovce za održavanje pašnjaka.
Ekonomija i lokalni otpor
Za mnoge poljoprivrednike leasing zemljišta za solare može biti finansijski privlačan: u SAD se često pominje oko 1.000 USD po acre godišnje, što je višestruko više od tradicionalnih prinosa po istoj površini. No, zajednice i farmeri su oprezni zbog loših praksi u prošlosti koje su trajno oštetile kvalitetno zemljište. Organizacije poput American Farmland Trust ističu potrebu za očuvanjem najboljeg obradivog zemljišta i saradnjom sa lokalnim proizvođačima.
Šta dalje?
Ako se pokaže da sistem pouzdano štiti opremu i životinje, te da je ekonomski održiv za stočare, model može da se proširi — posebno u regionima gde rastuća potrošnja električne energije (npr. zbog data centara) traži dodatne izvore bez dodatnih emisija ugljenika. Ipak, potrebno je više dokaza, standardizovanih praksi i ekonomskih podsticaja da bi goveda postala uobičajena opcija pored već dokazane ispaše ovaca.
Izvori: Associated Press i izjave učesnika projekta.
Solar panels operate on a farm with cattle Tuesday, April 28, 2026, in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Anna Clare Monlezun, left, a rangeland scientist, chats with Loran Shallenberger, right, vice president of regenerative energy and agrivoltaics at Silicon Ranch, Tuesday, April 28, 2026, in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Cattle rest under solar panels Tuesday, April 28, 2026, at a farm in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
A cow grazes near solar panels Tuesday, April 28, 2026, at a farm in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Crimson Clover grows in a field under solar panels Tuesday, April 28, 2026, at a farm in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
A calf stands under solar panels Tuesday, April 28, 2026, in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Loran Shallenberger, vice president of regenerative energy and agrivoltaics at Silicon Ranch, clears weeds out from under solar panels Tuesday, April 28, 2026, at a farm in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Cattle graze under solar panels Tuesday, April 28, 2026, at a farm in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Anna Clare Monlezun, a rangeland scientist, connects a hose while working near solar panels Tuesday, April 28, 2026, at a solar farm in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Cattle graze under solar panels Tuesday, April 28, 2026, at a farm in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Cattle graze under solar panels Tuesday, April 28, 2026, at a farm in Christiana, Tenn. (AP Photo/Joshua A. Bickel)(ASSOCIATED PRESS)
Pomozite nam da budemo bolji.
