Studija u Royal Society Open Science otkriva da su psi doživeli pad zapremine mozga od oko 46% u odnosu na savremene vukove, pri čemu je ključna promena nastupila pre 4.500–5.000 godina. Istraživanje je uporedilo endokranijalne zapremine 185 savremenih i 22 praistorijska uzorka. Autori upozoravaju da manja zapremina ne znači nužno nižu socijalnu inteligenciju, već odraz ranih selekcija i promenjenih životnih uslova.
Naučnici: Mozgovi Pasa Smanjeni Za Oko 46% Pre 4.500–5.000 Godina
Canine Craniums Began Shrinking 5,000 Years AgoStocktrek Images - Getty Images
Nova studija objavljena u časopisu Royal Society Open Science ukazuje da su mozgovi pasa počeli značajno da se smanjuju pre oko 4.500–5.000 godina — pad koji u poređenju sa savremenim vukovima iznosi približno 46%.
Kako su istraživali?
Međunarodni tim istraživača uporedio je endokranijalne zapremine ukupno 185 savremenih i 22 praistorijska uzorka (pasa i vukova) datovanih između pre 35.000 i 5.000 godina. Cilj je bio da se utvrdi kada je došlo do promene u veličini mozga tokom procesa udomaćivanja.
Glavni nalazi
Rezultati pokazuju da su rani ‘‘protopsi’’ iz kasnog pleistocena (pre oko 12.000 godina) imali sličnu zapreminu mozga kao i tadašnji vukovi. Međutim, tokom kasnog neolita — oko 4.500–5.000 godina pre sadašnjosti — zabeležen je nagli pad zapremine mozga kod pasa. Autori navode da je zapremina u ovom periodu bila uporediva sa zapreminom mozga današnjih toy rasa.
Šta to znači?
Autori naglašavaju da sama zapremina mozga nije potpuni pokazatelj inteligencije: promene u građi cerebralnog korteksa i uloge specifičnih oblasti mozga mogu dovesti do poboljšanja ponašanja i socijalne osetljivosti, čak i uz manju ukupnu zapreminu. Ipak, opšti pad zapremine često se povezuje sa smanjenjem zahteva za rešavanje kompleksnih problema kad su stvoreni stabilniji uslovi života uz ljudsku pomoć.
"Današnji način života pasa često im ne daje priliku da pokažu kompletnu lepezu svojih sposobnosti," kaže Thomas Cucchi iz Francuskog nacionalnog centra za naučna istraživanja (CNRS), glavni autor studije. "Udomaćivanje ih nije učinilo glupim — već sposobnim da nas bolje čitaju."
Mogući razlozi smanjenja
- Rana selekcija ponašanja: ljudi su možda favorizovali osobine koje su zahtevale manje samostalnog rešavanja problema.
- Alarmna funkcija: psi koji su glasnije reagovali na promene mogli su biti korisniji kao čuvari, nezavisno od kompleksne inteligencije.
- Energetski troškovi: manji mozak troši manje energije, što je prednost u uslovima ograničenih resursa.
Zaključak je da udomaćivanje nije jednostavno “gubitak pameti” — radi se o evolucijskoj i kulturnoj preorijentaciji koja je promenila oblik i funkciju pasa koliko i njihovu veličinu mozga.
Ljudi i psi decenijama žive blisko jedni s drugima — i ta dugotrajna zajednica ostavlja trag i na njihovim telima, pa i na mozgovima.
Pomozite nam da budemo bolji.
