Španski tim iz Univerziteta u Kádizu (Project Herkales) otkrio je najmanje 134 brodoloma u Zalivu Gibraltara, čime je identifikovan „podvodni muzej“ koji pokriva oko 2.400 godina istorije. Na dnu su pronađene amfore i ostaci plovila od fenikijanskih i rimskih do napoleonskih vremena, a među istaknutim nalazima je 18.‑vekovna topovnjača Puente Mayorga IV. Lokaliteti su dobro očuvani zahvaljujući prirodnim uslovima i modernim tehnološkim metodama, ali su izloženi rizicima kao što su sidra, radovi i tragači za blagom. Istraživači planiraju da javno objave virtuelne modele i video‑materijale u digitalnom arhivu.
Otkriven podvodni „muzej“: 134 brodoloma u Zalivu Gibraltara koji pokrivaju 2.400 godina istorije
Istorija ponekad leži na mestima koja najmanje očekujemo — čak i neposredno ispod modernih teretnih brodova. Španski arheolozi su u izvanrednom otkriću identifikovali veliko gomilanje brodoloma u Zalivu Gibraltara koje su nazvali "podvodnim muzejom".
Istraživanje, koje vodi tim Univerziteta u Kádizu u okviru Project Herkales, otkriva najmanje 134 brodoloma čiji ostaci pokrivaju period od oko 2.400 godina — od 5. veka p.n.e. pa do 19. veka. Među ostacima su brodovi fenikijanskog i rimskog doba, kao i plovila iz Napoleonske ere.
Uslovi u Zalivu, uz upotrebu suvremenih tehnologija kao što su visokorezolutni sonar i podvodni dronovi (ROV), povoljno su sačuvali ova nalazišta. Istraživači su na morskom dnu zabeležili velike gomile amfora — keramičkih posuda koje su služile za transport maslinovog ulja, vina i garuma (rimska riblja sos) — i druge predmete koji funkcionišu kao vremenske kapsule svakodnevnog života i trgovine.
Jedan od istaknutih nalaza je olupina Puente Mayorga IV, mala topovnjača iz 18. veka namenjena brzim udarima na britanske brodove oko Gibraltara. Do sada stručnjaci nisu imali priliku da ovu vrstu plovila prouče u tolikoj meri.
„Ovo otkriće naglašava važnost zaštite pomorskog nasleđa kao kolektivne odgovornosti prema budućim generacijama“, izjavio je Miquel Mir, španski ministar za životnu sredinu, teritoriju i stanovanje.
„Ovo nam priča priču koju ponekad zaboravljamo: da su pomorska društva imala veoma intenzivan odnos sa morem... Mogućnost da proučavamo ostatke in situ omogućava nam proces rekonstrukcije i pripovedanja o tim ljudima,“ rekao je Felipe Cerezo Andreo, profesor arheologije i vođa projekta, za The Guardian.
Sledeći korak nakon identifikacije tih lokaliteta je njihova zaštita: nalazišta su ugrožena modernim sidrima, radovima na produbljivanju plovnih puteva, aktivnostima ronioca i tragača za blagom, kao i ekološkim pritiscima poput invazivnih vrsta. Španske vlasti i istraživači rade na merama koje bi sačuvale nalaze, a da pri tom ne ugroze vitalan međunarodni saobraćaj kroz moreuz.
Tim iz Kádiza planira da rezultate i snimke lokacija objavi kroz virtuelne 3D modele i video-zapise u javnom digitalnom arhivu, čime bi šira publika mogla da pristupi i upozna se sa ovim delom pomorskog nasleđa.
Za sve koji vole istorijske misterije, ovo otkriće podseća da more i dalje čuva tajne — od antičkih galija do trgovačkih brodova iz 19. veka — koje nam mogu pomoći da bolje razumemo povezanost civilizacija i moreplovačkog života kroz dva milenijuma.
Pomozite nam da budemo bolji.
