Studija francuskih istraživača pokazuje da je smanjenje relativne veličine mozga kod pasa bilo jasno pre oko 5.000 godina, u vreme prelaska ljudi na naseljeni, poljoprivredni način života. Analiza CT snimaka 22 praistorijska i 163 moderna primerka ukazuje da su psi kasnog neolita imali mozgove otprilike upola manje od vukova iz iste epohe. Autori sugerišu da je ljudska selekcija po ponašanju mogla favorizovati osobine korisne naseljima, ali ističu da su potrebna dodatna istraživanja jer veličina mozga ne znači nužno isto što i inteligencija.
Kad Su Se Mozgovi Pasa Smanjili – Najmanje Pre 5.000 Godina, Moguće I Naša Krivica
Still a good boy. (susaro/E+/Getty Images)
Naučna studija vođena u Francuskoj ukazuje da je smanjenje veličine mozga kod pasa bilo jasno uočljivo još pre oko 5.000 godina, i da se to poklapa sa prelaskom ljudi na naseljeni, poljoprivredni način života. Istraživanje koristi zapreminu moždane duplje (prostora unutar lubanje) kao pouzdanu meru za približnu veličinu mozga, jer se mozak obično uklapa u tu šupljinu.
Kako su sproveli istraživanje
Zooarheolog Thomas Cucchi iz Nacionalnog muzeja prirodne istorije u Francuskoj i saradnici upotrebili su CT snimke kako bi izmerili zapreminu moždane duplje kod 22 praistorijska i 163 moderna primerka pasa i vukova iz Belgije i Francuske. Da bi prilagodili veličinu tela, istraživači su računali odnos zapremine moždane duplje prema dužini lobanje — tako je procena relativne veličine mozga bila fer i porediva između različitih veličina životinja.
(Hillary Kladke/Moment/Getty Images)
Glavni nalazi
Dva rani primerka koji se često nazivaju protopsi — jedan iz Belgije star oko 35.000 godina i jedan iz Francuske star oko 15.000 godina — imali su relativne veličine moždane duplje slične vukovima iz pleistocena, neolita i modernih vukova. To ukazuje da su ti rani oblici još bili bliski divljim rođacima i prethodili su nastanku poljoprivrede.
Međutim, psi iz perioda kasnog neolita pokazali su znatno manju relativnu zapreminu mozga: otprilike upola manju u poređenju sa vukovima iz iste epohe. Relativne veličine mozga tih prastarih pasa bile su uporedive sa savremenim terijerima i malim „igračkama“ poput puga, čivava ili pekinezera.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Moguća objašnjenja i implikacije
"Ovo drastično smanjenje veličine mozga u neolitu pruža važne naznake za njihove potencijalne funkcije, kao što je uzbunjivanje naselja pred pretnjama, ali i sklanjanje otpada, izvor mesa ili pomoć pri lovu," pišu autori.
Autori navode da je ljudska selekcija po ponašanju mogla favorizovati pse sa karakteristikama korisnim za naseljena, agrarna društva — npr. agresivno-oprezne jedinke koje upozoravaju na opasnosti ili one koje se lako snalaze u blizini ljudskih naselja. Kao hipotezu iznose i mogućnost preraspodele moždanih funkcija: proporcionalno manje kore (korteksa), koja je povezana sa percepcijom i višim kognitivnim funkcijama, i većeg udela subkortikalnih struktura, odgovornijih za osnovne funkcije i emocije. Takve promene mogle su uticati na temperament pasa na načine koji su bili korisni ljudskim zajednicama, ali su isto tako mogle otežati dresuru.
Ograničenja i naredni koraci
Autori naglašavaju da veličina mozga nije direktna mera inteligencije i da su zaključci zasad delimično spekulativni. Potrebno je više uzoraka mezolitskih i neolitskih pasa iz različitih delova Evrope da bi se preciznije utvrdilo vreme i kulturni kontekst promena. Rad je objavljen u časopisu Royal Society Open Science.
Zaključak: Studija donosi snažne dokaze da su ljudske promene u načinu života i selekcija tokom neolita verovatno uticale na morfologiju pasa, uključujući smanjenje relativne veličine mozga, ali ostaje otvoreno kako su te promene delovale na ponašanje i kogniciju pasa kroz vreme.
Pomozite nam da budemo bolji.
