Nova studija objavljena u PNAS otkriva da su lokaliteti Gadachrili Gora i Shulaveris Gora u jugoistočnoj Gruziji contain najstarije fizičke dokaze hlebne pšenice, datirane na 5922–5747 p.n.e. Identifikovana vrsta Triticum aestivum danas čini oko 95% svetske potrošnje pšenice, što povezuje moderne sorte sa neolitskom poljoprivredom u Južnom Kavkazu. Isti lokaliteti pokazuju i dokaze o ranoj proizvodnji vina, potvrđujući Gruziju kao ključni centar ranih agrikulturnih inovacija.
8.000 Godina Hleba i Vina: Najstariji Dokazi Hlebne Pšenice Pronađeni u Gruziji
Credit: Paata Vardanashvili / Getty Images
Nova istraživanja pokazuju da su jugoistočna Gruzija i neolitska nalazišta Gadachrili Gora i Shulaveris Gora među prvim centrima u kojima je kultivisana hlebna pšenica. Rezultati objavljeni u Proceedings of the National Academy of Sciences ukazuju na kontinuitet poljoprivrede i vinogradarstva u ovom delu Južnog Kavkaza pre oko 8.000 godina.
Studiju je vodio profesor David Lordkipanidze, generalni direktor Georgian National Museum, u saradnji sa međunarodnim timom. Na lokalitetima Gadachrili Gora i Shulaveris Gora pronađena su zrna pšenice koja su radiokarbonskim datovanjem određena na period između 5922. i 5747. godine p.n.e. — dosad najstariji fizički dokazi hlebne pšenice.
Analiza je pokazala da je pronađena vrsta Triticum aestivum, ista vrsta koja danas čini oko 95% svetske potrošnje pšenice. To direktno povezuje moderne sorte pšenice sa ranom neolitskom poljoprivredom u Južnom Kavkazu i sugeriše da je region mogao biti jedno od mesta domestikacije ove ključne žitarice.
"Ovde imamo 8.000 godina stare tragove hlebne pšenice, kao i dokaze o vinarstvu iz istog perioda. To je veliko naučno otkriće," rekao je profesor David Lordkipanidze.
Osim zrna pšenice, arheološki dokazi s tih lokaliteta ukazuju i na ranu proizvodnju vina, što potvrđuje ulogu Gruzije kao važnog centra inovacija u ishrani i agrikulturi tokom neolita. Uključeni stručnjaci, među kojima su i profesorka Nana Rusishvili i profesor Stephen Batiuk, ističu da nalazi izazivaju ranije viđenje Južnog Kavkaza kao „periferije“ — umesto toga, region se sve češće vidi kao aktivni izvor ranih poljoprivrednih inovacija.
Potraga se nastavlja: tim planira dalja iskopavanja posebno u prostoru između Anatolije i Kavkaza, koji je još relativno slabo istražen i gde bi mogla da se otkrije dodatna veza između ranih centara domestikacije žitarica i vinogradarstva.
Za srpsku publiku: Otkriće je značajno ne samo za istoriju Kavkaza već i za razumevanje ranih poljoprivrednih puteva koji su uticali na Evropu i jugoistočnu Evropu. Povezanost drevne proizvodnje hleba i vina ilustrira koliko su poljoprivreda i kultura bile ukorenjene u društvima pre 8.000 godina.
Pročitajte originalno istraživanje u Proceedings of the National Academy of Sciences i izveštaje Georgian National Museum.
Pomozite nam da budemo bolji.
