Kratak pregled: JWST i Hubble su posmatrali skoro 9.000 mladih zvezdanih jata u četiri galaksije i otkrili kako najveća jata brzo rasterećuju natalne gasne oblake — za ~5 miliona godina, dok manjim jatima treba do ~8 miliona godina. Ta brza promena utiče na buduće formiranje zvezda i može ranije izložiti planetarne diskove štetnom UV-zračenju, što ograničava rast planeta. Rad je objavljen 6. maja u Nature Astronomy.
Kako Masivna Zvezdana Jata Preoblikuju Galaksije — Nova Otkrica Webb i Hubble Teleskopa
Composite observations from the James Webb Space Telescope and Hubble Space Telescope reveal glowing star-forming regions and dust-filled structures in this image. | Credit: ESA/Webb, NASA & CSA, A. Pedrini, A. Adamo (Stockholm University) and the FEAST JWST team
Astronomi su pomoću svemirskih teleskopa James Webb (JWST) i Hubble dobili nove, impresivne snimke kolevki u kojima nastaju zvezdana jata — i time dobili važne tragove o tome kako galaksije evoluiraju i kako okruženje mladih zvezda utiče na formiranje planeta.
Posmatranja i glavni rezultati
Istraživači su analizirali skoro 9.000 mladih zvezdanih jata u četiri relativno bliske galaksije: Messier 51 (M51), Messier 83 (M83), NGC 628 i NGC 4449. JWST je zahvaljujući infracrvenom opsegu uspeo da prodre kroz guste oblake prašine i otkrije najranije, prašinom skrivenе faze stvaranja zvezda, dok je Hubble u optičkom spektru pratio starija i potpuno iznikla jata.
Slike pokazuju sjajne oblake gasa i prašine, blještave skupove novorođenih zvezda, tamne pruge prašine i šupljine koje su formirali snažni zvezdani vetrovi. Kombinovanjem opažanja i naprednih simulacija, tim je utvrdio da najveća jata rasterećuju svoje natalne gasne oblake brže nego što se ranije pretpostavljalo.
Vremenski okvir izlaska iz natalnih oblaka
Prema simulacijama i opažanjima, najmasivnija jata uklanjaju natalne gasne oblake za oko 5 miliona godina, dok manje grupe zvezda u proseku izlaze iz svojih oblaka za do ~8 miliona godina. Iako se radi o relativno maloj razlici u vremenu, ona može imati značajan uticaj na lokalne uslove za dalje formiranje zvezda i na rani razvoj planetarnih sistema.
"Koristeći Webb, možemo pogledati u kolevke zvezdanih jata i povezati formiranje planeta sa ciklusom formiranja zvezda i stelarnom povratnom spregom", rekao je Alex Pedrini, vodeći autor studije sa Stockholmskog univerziteta i Oskar Klein centra.
Posledice za galaksije i planete
Kada se jata oslobode rodnog materijala, intenzivno ultraljubičasto (UV) zračenje i stelarni vetrovi greju i raspršuju okolni gas — proces poznat kao stelarna povratna sprega. Budući da je hladni gas sirovina za formiranje novih zvezda, ova povratna sprega može značajno ograničiti ili regulisati buduće stvaranje zvezda u galaksijama.
Takođe, rana izloženost mladih planetarnih diskova snažnom UV-zračenju može dovesti do brže erozije gasno-prašnjavih diskova oko novonastalih zvezda, ograničavajući količinu materijala dostupnog za formiranje velikih planeta.
Program i objava
Ovo istraživanje je deo programa FEAST (Feedback in Emerging Extragalactic Star Clusters). Angela Adamo, koautorka studije i glavna istraživačica FEAST-a, ističe da rezultati predstavljaju važne ograničavajuće podatke koje simulacije formiranja zvezda ranije nisu u potpunosti reprodukovale.
Rad je objavljen 6. maja u časopisu Nature Astronomy.
Pomozite nam da budemo bolji.
