Rat i američka blokada dodatno su pogoršali već krhku iransku ekonomiju: godišnja inflacija iznosi 53,7%, inflacija hrane je preko 115%, a rijal je potonuo na oko 1,9 miliona za dolar. MMF predviđa pad ekonomije za oko 6 procentnih poena, dok UNDP upozorava da bi nekoliko miliona ljudi moglo pasti ispod granice siromaštva. Vladine mere kratkoročno ublažavaju udar, ali i podstiču dalje rast cena, dok socijalne posledice uključuju porast nezaposlenosti i probleme mentalnog zdravlja.
Soaring Inflation and Economic Collapse Threaten Iran's Homefront Amid War and US Blockade
A Revolutionary Guard soldier stands at the counter of a fast food restaurant in northern Tehran, Iran, Sunday, May 10, 2026. (AP Photo/Vahid Salemi)(ASSOCIATED PRESS)
Teheran — Iranova sposobnost da izdrži rat i američku blokadu dovedena je na ozbiljnu kušnju dok inflacija i pad ekonomije sve više pogađaju svakodnevni život običnih građana.
A woman looks at the window display a women's clothing shop in northern Tehran, Iran, Sunday, May 10, 2026. (AP Photo/Vahid Salemi)(ASSOCIATED PRESS)
Brzi rast cena i slabljenje riala
Godišnja inflacija je dostigla 53,7%, dok je inflacija hrane premašila 115% u odnosu na prošlu godinu. Iranski rijal izgubio je više od polovine vrednosti u proteklih 12 meseci i krajem prošlog meseca dosegao rekordnu vrednost od oko 1,9 miliona rijala za jedan američki dolar.
People walk along a sidewalk in northern Tehran, Iran, Sunday, May 10, 2026. (AP Photo/Vahid Salemi)(ASSOCIATED PRESS)
Kako rat i blokada utiču na privredu
Zatvaranje Hormuškog moreuza i poremećaji u izvozu energije podigli su cene energenata globalno, a u Iranu su dodatno ugrozili srednju klasu i javne finansije. MMF očekuje da će se iranska ekonomija smanjiti za oko šest procentnih poena u narednoj godini, dok UNDP procenjuje da bi rat mogao gurnuti nekoliko miliona ljudi ispod granice siromaštva.
Vehicles drive past banners showing portraits of the school children who were killed during a strike on a school in southern town of Minab on Feb. 28, at Tajrish square in northern Tehran, Iran, Sunday, May 10, 2026. (AP Photo/Vahid Salemi)(ASSOCIATED PRESS)
Uticaj na domaćinstva i radnike
Poskupljenja osnovnih namirnica su drastična: piletina i jagnjetina su skuplji za ~45%, pirinač za ~31%, jaja za ~60%, a čaj i mleko su porasli za više od 50% od početka sukoba. Istovremeno, masovna otpuštanja i zatvaranja preduzeća — delom zbog štrajkova, delom zbog višemesečnog isključenja interneta i ratnih uslova — primoravaju mnoge da traže alternativne izvore prihoda.
Motorbikes drive past a billboard with graphic showing the late Iranian Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, who was killed in the U.S. and Israel strikes on Feb. 28, with his framed fist amongst his supporters framed fists in downtown Tehran, Iran, Wednesday, May 6, 2026. (AP Photo/Vahid Salemi)(ASSOCIATED PRESS)
„Iran može verovatno izbeći potpuni ekonomski kolaps, ali po veoma visokoj ceni — to će platiti obični ljudi kroz veću inflaciju, više siromaštva i slabije usluge,“ kaže Hadi Kahalzadeh, ekonomista sa Brandeis univerziteta.
Vladine mere i njihove posledice
Vlada je uvela paket mera, uključujući povećanje minimalne plate za oko 60% i kuponski sistem za osnovne namirnice, ali ekonomisti upozoravaju da ove mere kratkoročno podstiču dalju inflaciju. Besplatne karte za gradski prevoz u Teheranu takođe su uticale na prihode taksista, koji su već pod pritiskom rasta cena delova i goriva.
Socijalni i psihološki efekti
Za mnoge Irance ekonomska kriza postala je i kriza mentalnog zdravlja: klijenti otkazuju treninge, ljudi odustaju od terapija zbog troškova, a svakodnevna ograničenja u potrošnji postaju norma. Izveštaji navode da su brojna domaćinstva prisiljena da smanjuju unos mesa i drugih osnovnih namirnica.
Politički odgovor
Vlada pokušava da umiri javnost: novoimenovani vrhovni vođa Mojtaba Khamenei opisao je sukob kao "ekonomsko bojno polje" i pozvao poslodavce da smanje otpuštanja, dok predsednik parlamenta Mohammad Bagher Qalibaf apeluje na štedljivost i međusobnu pomoć. Ipak, nezadovoljstvo zbog dugoročnih problema — korupcije, lošeg upravljanja i finansiranja regionalnih saveznika — ostaje rasprostranjeno.
Zaključak: Iran ima mehanizme za privremeno ublažavanje posledica sankcija i ratnih udaraca, ali nastavak sukoba i blokade preti da će povećati troškove za milione stanovnika i dodatno urušiti srednju klasu.
Pomozite nam da budemo bolji.
