Međunarodni tim astronoma objasnio je porijeklo ogromnog ekvatorijalnog pojasa oblaka na Veneri (dugog ~3.700 milja i visokog ~31 milju) kao posledicu hidrauličnog skoka izazvanog usporavanjem velikog Kelvinovog talasa. Pojava podiže paru sumporne kiseline do ~50 km, gde kondenzuje u guste oblake. Otkriće, predvođeno Takeshijem Imamūrom i objavljeno 24. aprila, ukazuje na potrebu za naprednijim klimatskim modelima Venere.
Najveći hidraulični skok u Sunčevom sistemu otkriva poreklo masivnog pojasa oblaka na Veneri
A common example of a hydraulic jump created when water flows from a tap into a basin; where the water strikes the bottom of the basin, it is initially shallow but fast moving, but as the water spreads out it rapidly becomes deep and slower. | Credit: James Kilfiger/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0
Ogroman pojas oblaka dug oko 3.700 milja (6.000 km) i smešten na približno 31 milju (50 km) visine oko Venere objašnjen je pojavom poznatom kao hidraulični skok. Ovaj fenomen, prvi put dokumentovan van Zemlje, nastaje kada se brzo krećući atmosferski tok naglo uspori i postane dublji, što izaziva snažan vertikalni uzgon pare sumporne kiseline.
Šta su otkrili naučnici?
Tokom misije Akatsuki (JAXA) 2016. detektovan je ogroman, jasno definisan oblak na ekvatorijalnom pojasu Venere. Međunarodni tim astronoma, vodeći se matematičkim modelima dinamike gasa i vertikalnih talasa, utvrdio je da je izvor pojasa usporavanje velikog istočno-krećućeg planetarnog talasa — tzv. Kelvinovog talasa — koje izaziva hidraulični skok i podiže paru sumporne kiseline do oko 50 km, gde ona kondenzuje u guste oblake.
Zašto je to važno?
Hidraulični skok povezuje horizontalne atmosferske procese (planetarni talas) sa snažnim lokalizovanim vertikalnim kretanjima. Kako objašnjava vođa tima, Takeshi Imamura sa Univerziteta u Tokiju, otkriće menja dosadašnje globalne modele cirkulacije Venere koji nisu uključivali takav fenomen i otvara put za preciznije klimatske simulacije planete.
„Sada možemo da pokažemo da je ovaj poremećaj oblaka uzrokovan najvećim poznatim hidrauličnim skokom u Sunčevom sistemu,“ izjavio je Takeshi Imamura.
Ključne karakteristike Venere relevantne za otkriće
Atmosfera Venere je pretežno sastavljena od ugljen-dioksida, sa tragovima sumpornog dioksida koji učestvuje u formiranju sumpornih kiselina. Površinska temperatura prelazi ~460 °C, dok je pritisak oko 92 bara. Atmosfera superrotira — puni obrt za približno 4 Zemljina dana, dok sama planeta okrene os oko svoje ose za 243 dana.
Dalji koraci
Naučnici planiraju da uključe hidraulični skok u naprednije klimatske modele Venere kako bi testirali uticaj ovog procesa na globalnu cirkulaciju atmosfere. To će zahtevati značnu računarsku snagu i složene simulacije, ali može značajno unaprediti razumevanje venusovske meteorologije.
Rad tima Takeshija Imamure objavljen je 24. aprila u časopisu Journal of Geophysical Research — Planets.
Pomozite nam da budemo bolji.
