Putin je najavio da će ruska interkontinentalna raketa RS-28 Sarmat, poznata zapadu kao "Satan II", biti spremna za borbenu upotrebu do kraja godine nakon najavljenog testa. Sarmat navodno može nositi do 16 nezavisno ciljajućih bojevih glava, dok nezavisne procene govore o dometu od preko 10.000 km (Putin tvrdi daleko više). Kritičari ukazuju na prethodne neuspele probe, tehničke izazove tečnog goriva i potrebu za nezavisnom verifikacijom tvrdnji.
Putin Najavljuje: Sarmat Spreman Za Borbenu Dužnost Do Kraja Godine Nakon Testa
A still image taken from a video released on May 12 shows a purported test launch of Russia's Sarmat intercontinental ballistic missile at an unidentified location. - Russian Defence Ministry/Reuters
Predsednik Rusije Vladimir Putin izjavio je da će interkontinentalna balistička raketa RS-28 Sarmat — koju NATO naziva "Satan II" — biti spremna za borbenu dužnost do kraja godine, nakon najavljenog uspešnog testiranja u utorak.
Šta je Sarmat?
Prema američkoj organizaciji Missile Defense Advocacy Alliance (MDAA), Sarmat ima procenjenu dometnost veću od 10.000 km i navodno može nositi do 16 nezavisno ciljajućih nuklearnih bojevih glava. Putin je, međutim, tvrdio da domet može biti i preko 35.000 km, a ocenio je i da je "kombinovani prinos korisnog tereta više nego četiri puta veći nego kod bilo kog postojećeg zapadnog ekvivalenta."
Russian President Vladimir Putin attends a meeting with Col. Gen. Sergei Karakayev, commander of the Russian Strategic Missile Forces, via video link at the Kremlin on Tuesday. - Mikhail Metzel/Sputnik/Reuters
Tehnički i bezbednosni kontekst
Državna ruska televizija prikazala je izveštaj Sergeja Karakajeva, komandanta Ruskih strateških raketnih snaga, koji je Putinu javio da je lansiranje bilo "uspešno". CSIS (Center for Strategic and International Studies) navodi da je Sarmat namenjen kao zamena za sovjetski SS-18 (kodno ime "Satan") iz 1970-ih, a radovi na RS-28 traju od 2011. godine.
Razvoj je bio odložen zbog problema u testiranju — nakon neuspelog testa u septembru 2024. satelitske snimke pokazale su krater prečnika oko 200 stopa na mestu lansiranja na kosmodromu Pleseck. Kritičari, uključujući ruski Telegram kanal Astra, ističu da je Putin više puta najavljivao skorost spremnosti tog sistema i pozivaju na oprez pri verifikaciji tvrdnji.
Russian President Vladimir Putin meets his former school teacher, Vera Gurevich, at a hotel in Moscow in this still image taken from a video released on Monday. - Kremlin/Reuters
Sarmat je tečno-gorivna raketa, što znači da se gorivo mora natočiti neposredno pre lansiranja — mana u odnosu na rakete na čvrsto gorivo koje su brže za reagovanje i manje rizične za održavanje punog nuklearnog dejstva u kratkom roku.
Širi politički i simbolični kontekst
Test je usledio ubrzo nakon prigušene Parade pobede 9. maja, kada u Moskvi nije izložen vojni hardver zbog bezbednosnih zabrinutosti nakon ukrajinskih udara na ciljeve unutar Rusije. Zvaničnici su naveli da je izostanak prikaza oružja povezan sa fokusom na "odlučujuće poražavanje neprijatelja" u ratu u Ukrajini.
Kremlj je takođe objavio snimke privatnijeg karaktera — uključujući susret Putina sa jednom od njegovih bivših učiteljica — dok je odbacio izveštaje evropske obaveštajne agencije da su mere bezbednosti oko predsednika drastično pojačane.
Brojke i izvori
Prema Međunarodnoj kampanji za ukidanje nuklearnog oružja (ICAN), Rusija trenutno raspolaže najvećim svetskim arsenalom sa više od 5.500 nuklearnih bojevih glava, dok SAD imaju nešto više od 5.000. Različiti nezavisni izvori i eksperti ističu da je verifikacija sposobnosti novih raketnih sistema često složena i traži dodatne, nezavisne podatke.
Zaključak: Najava o borbenoj spremnosti Sarmata pojačava stratešku retoriku i podseća na dugoročne izazove verifikacije i bezbednosti koji prate razvoj modernih interkontinentalnih nuklearnih sistema.
Pomozite nam da budemo bolji.
