Upotreba naoružanih dronova u Sudanu postala je dominantna pretnja za civile: UN i nezavisni izvori navode da dronovi čine preko 80% sukobom povezanih žrtava, a između januara i aprila su ubili najmanje 880 civila. Napadi ciljaju bolnice, škole, pijace i kampove za raseljena lica, s najtežim posledicama u Kordofanu i Darfuru. Analitičari upozoravaju na spoljne snabdevače i rastuću sofisticiranost operacija, što dodatno komplikuje mogućnost mirovnog rešenja.
Dronovi Pretvaraju Rat u Sudanu u Još Smrtonosniji Sukob — UN: Preko 80% Civilnih Žrtava
FILE - Smoke billows after drone strikes by the paramilitary Rapid Support Forces (RSF) targeted the northern port in the Red Sea city of Port Sudan, Sudan, May 6, 2025. (AP Photo, File)(ASSOCIATED PRESS)
Upotreba naoružanih dronova postala je ključna pretnja za civile u ratu u Sudanu, kažu međunarodni stručnjaci i organizacije za ljudska prava. Prema podacima UN-a i nezavisnih istraživača, dronovi su od januara do aprila ubili stotine civila i ozbiljno pogodili civilnu infrastrukturu.
„Naoružani dronovi su sada daleko i sa velikom razlikom glavni uzrok smrti civila,” rekao je Visoki komesar UN za ljudska prava Volker Türk, napominjući da dronovi čine više od 80% sukobom povezanih smrtnih slučajeva u nekim izvorima.
Šta se dešava na terenu
Rat u Sudanu koji je izbio u aprilu 2023. odneo je prema procenama najmanje 59.000 života i raselio oko 13 miliona ljudi. U proteklih nekoliko meseci intenzitet upotrebe dronova naglo je porastao: ACLED navodi da je 2025. zabeleženo najmanje 2.670 poginulih (borci i civili), što predstavlja skok u dron‑povezanim smrtima od oko 600% u odnosu na prethodnu godinu.
Uticaj na civile i infrastrukturu
Dronovi su gađali bolnice, škole, pijace, brane i kampove za raseljena lica, čime su dramatično povećali rizik za civile u gusto naseljenim oblastima. Najviše žrtava prijavljeno je u regionu Kordofan (uključujući el‑Obeid) i u delovima Darfura, gde su zabeleženi masovni napadi i prekid komunikacija u kritičnim momentima.
Kako se dronovi koriste
Analitičari opisuju upotrebu dronova kao „multiplikator snage”: oni pomažu u kopnenim ofanzivama, onemogućavaju mobilizaciju protivnika i omogućavaju precizno gađanje ciljeva. Nathaniel Raymond iz Humanitarian Research Lab opisuje složene „hunter‑killer” operacije u gradovima poput el‑Fashera, gde su dronovi navodno korišćeni da onemoguće komunikaciju i gađaju civile u zarobljenim zonama.
Snabdevanje i međunarodni aspekt
Obe sukobljene strane dobijaju dronove i komponentne od raznih aktera: prema izvorima, vojska prima opremu iz Turske, Rusije, Irana i Egipta, dok RSF u velikoj meri koristi sisteme povezane sa mrežama koje se označavaju kao vezane za Ujedinjene Arapske Emirate i Kinu (navode se modeli CH‑95 i FH‑95). UAE su negirale optužbe da direktno snabdevaju RSF.
Primeri i posledice
Navodi se da su dronovi gađali Al Daein Teaching Hospital u Istočnom Darfuru (najmanje 64 poginulih po izveštajima), kao i da su napadi na aerodrom u Kartumu i civile u Kordofanu izazvali višestruke žrtve. Legalni eksperti i organizacije za ljudska prava upozoravaju da su neka dejstva mogući ratni zločini ili pokazuju "obeležja genocida" u određenim slučajevima.
Zaključak
Povećana dostupnost i sofisticiranost dronova otežava zaštitu civila i pregovore o miru. Stručnjaci upozoravaju da dok strani sponzori nastave da snabdevaju sukobljene strane, perspektiva za brzo političko rešenje ostaje znatno umanjena.
Pomozite nam da budemo bolji.
