Raul Castro je pod istragom američkih tužilaca zbog moguće uloge u obaranju dva aviona organizacije Brothers To The Rescue 24. februara 1996, kada su poginula troje američkih državljana i jedan rezident SAD. Incident je doveo do značajnog zaoštravanja odnosa SAD i Kube i usvajanja zakona Helms-Burton. Postoje suprotstavljene tvrdnje o tome da li su avioni kršili kubanski vazdušni prostor i ima li dokaza, uključujući navodni snimak radio-saobraćaja, koji bi povezivao naredbu za obaranje s kubanskim komandnim lancem.
Raul Castro Pod Istragom: Moguća Optužnica Za Obaranje Civilnih Aviona 1996.
Former Cuban President Raul Castro in Santiago, Cuba, on January 1, 2024. - Ismael Francisco/AP/File
Raul Castro nalazi se pod istragom američkih tužilaca zbog moguće uloge u obaranju dva civilna aviona organizacije Brothers To The Rescue 24. februara 1996. godine — incidentu koji je odneo živote troje američkih državljana i jednog rezidenta SAD i zaoštio odnose između Vašingtona i Havane.
Šta se dogodilo 24. februara 1996.
Tokom misije traganja i pomoći kubanskim migrantima, dve letelice grupe Brothers To The Rescue oborene su blizu kubanske obale, prema zvaničnim dokumentima, raketama koje traže toplotu. Treći avion je uspeo da pobegne. Kubanske vlasti tvrde da su avioni kršili vazdušni prostor Kube i da su prethodno izdavana upozorenja; američke vlasti insistiraju da su letelice bile nezaoružane i da su se nalazile u međunarodnom vazdušnom prostoru.
A memorial held at the Orange Bowl in Miami, Florida, on March 2, 1996, for the four Brothers to the Rescue pilots that were shot down. - Manny Hernandez/Hulton Archive/Getty Images
Istraga i moguća optužnica
Prema izveštajima medija i izvorima bliskim slučaju, federalni tužioci razmatraju podizanje optužnice protiv Raula Castra, koji je u vreme incidenta bio ministar odbrane Kube. Ministarstvo pravde najavilo je saopštenje u Majamiju u vezi sa ceremonijom sećanja na poginule, ali nije preciziralo sadržaj objave.
Političke i pravne posledice
Obaranje je ubrzalo zaoštravanje američke politike prema Kubi: nekoliko dana posle incidenta, predsednik Bill Clinton potpisao je zakon poznat kao Helms-Burton (Cuban Liberty and Democratic Solidarity Act), koji je pooštrio sankcije i postavio uslove za njihovo ukidanje. Kongres i tadašnja administracija osudili su upotrebu smrtonosne sile kao ozbiljno kršenje međunarodnog prava.
On March 2, 1996, boats carry Cuban Americans off Key West, Florida, to the site of the downing of two Brothers to the Rescue planes by Cuban fighters a week previous. - Rick Bowmer/AP/File
Kontradiktorne tvrdnje i dokazi
Kubanske vlasti tvrdile su da su avione prethodno upozoravale i da poseduju dokaze o kršenju njihovog vazdušnog prostora. Američka strana i grupa Brothers To The Rescue negirali su tvrdnje o provokaciji i tvrdili da su letelice bile nenasilne misije spašavanja i propagandne akcije (bacanje letaka nad Kubu). U toku istrage pominjana je i mogućnost postojanja snimka radio-saobraćaja koji bi navodno ukazivao na naređenje za obaranje.
Širi kontekst
Godinama pre i posle incidenta postojao je intenzivan sukob između kubanskog režima i egzilantskih grupa u SAD: FBI je utvrdio da su kubanski agenti infiltrirali neke egzilne grupe, a pet agenata je uhapšeno 1998. i kasnije osuđeno. Tokom kasnijih pregovora između SAD i Kube, u okviru napora za normalizaciju odnosa, razmena zatvorenika i drugih sporazuma dodatno su promenili bilateralnu dinamiku.
Kubanska ambasada u SAD naglasila je da su navodna kršenja vazdušnog prostora bila "više od 25 ozbiljnih, namernih i sistematskih" incidenata i pozvala da se uzme u obzir kontekst pretnji prema nacionalnoj bezbednosti Kube.
Značaj i dalje neizvesnost
Istraga protiv bivšeg vrhovnog komandanta otvara pravna i diplomatska pitanja — od nadležnosti i dokaza do političkih posledica. Ako Tužilaštvo podigne optužnicu, to bi predstavljalo redak slučaj kada se bivšem državnom lideru prigovaraju krivična dela povezana s vojnim naređenjima tokom međunarodnog incidenta.
Napomena: U tekstu su sačuvani ključni utvrđeni podaci, ali i kontradiktorne verzije događaja koje i dalje postoje u javnim izvorima i izjavama učesnika. Istraga i moguće sudske odluke treba da razjasne pravnu odgovornost.
Pomozite nam da budemo bolji.
