Kratak pregled: U istočnom delu DR Konga širi se retka Bundibugyo varijanta ebole, sa najmanje 139 smrtnih slučajeva i gotovo 600 sumnjivih slučajeva. Glavni faktori širenja su konzumacija divljači (bushmeat), tradicionalni pogrebni običaji i talas dezinformacija koji odbija ljude od medicinske pomoći. Sukobi, siromaštvo i teško dostupne šumske oblasti dodatno otežavaju odgovor.
Ebola u DR Kongo: Kako bushmeat, pogrebni običaji i dezinformacije pogoršavaju širenje retkog Bundibugyo soja
Red Cross workers carry the body of a person who died of Ebola into a coffin at a health center in Rwampara, Democratic Republic of Congo, on Wednesday. - Moses Sawasawa/AP
U istočnim delovima Demokratske Republike Kongo (DRK) širi se retka varijanta ebole — Bundibugyo — koja je odnela desetine života i pokrenula međunarodnu zabrinutost. Epidemija je uglavnom fokusirana u provinciji Ituri, posebno u Buniji, Mongwalu i Rwampari, a potvrđeni su i slučajevi u susednoj Ugandi.
People paddle along a small river in a forest near Mbandaka, located in the heart of the Congo Basin, on April 2, 2019. - Thomas Nicolon/Reuters/File
Kako se virus širi
Ebola je zoonotski virus koji potiče iz divljih životinja. Prelazak na ljude obično se dešava direktnim kontaktom s krvlju ili telesnim tečnostima zaraženih životinja — navode se voćni šišmiši, bodljikavci i primati kao mogući rezervoari. Nakon ulaska u zajednicu, virus se širi među ljudima putem direktnog kontakta s telesnim tečnostima ili kontaminisanim površinama.
Health workers chat at an Ebola treatment center in Rwampara, Democratic Republic of Congo, on Tuesday. - Dirole Lotsima Dieudonne/AP
Zašto je DR Kongo žarište
DRK je prvi put zabeležila ebolu 1976. i do danas je imala najviše izbijanja (17). Guste prašume koje prekrivaju preko 60% teritorije (više od 150 miliona hektara) stvaraju trajno okruženje za prisustvo i prenos virusa. U mnogim ruralnim delovima Basena Konga divljač ("bushmeat") čini i do 80% lokalnog unosa proteina, pa je lov – često nužda, a ne izbor – ključni faktor za ponovljene zoonotske proboje.
Members of the M23 rebel group stand guard as provincial authorities visit a laboratory where samples from suspected Ebola cases are tested in Goma, in DRC's North Kivu province, on Tuesday. - Arlette Bashizi/Reuters
Uloga bushmeata i pogrebnih običaja
Naučnici smatraju da su lov, rukovanje i konzumacija zaražene divljači glavni putevi prvog prelaska ebole na čoveka. Tradicionalni pogrebni običaji — uključujući dodirivanje preminulog tokom sahrane — dodatno podstiču ljudski prenos virusa. Lokalne zajednice često teško prihvataju zabrane koje direktno pogađaju njihove navike i izvor hrane.
A border health officer at the Busunga crossing between Uganda and Democratic Republic of Congo checks a traveler's temperature using an infrared thermometer in Bundibugyo on Monday. - Badru Katumba/AFP/Getty Images
„Sve počinje u šumi, a mi tamo nemamo kontrolu,“ rekao je Eteni Longondo, bivši ministar zdravlja DRK, naglašavajući da je regulacija lova i promena navika proces koji zahteva vreme i alternativne izvore hrane.
Dezinformacije i bezbednosni izazovi
Desetine dezinformacija i sujeverja — od tvrdnji o "prokletim kovčezima" do poziva na isključivo tradicionalne metode lečenja — srozavaju poverenje zajednica u zvaničnu medicinu i otežavaju mere kontrole. Na istoku zemlje prisutni su i sukobi; pobunjeničke grupe upravljaju pojedinim teritorijama, što dodatno ograničava pristup zdravstvenim timovima i ometa logistiku odgovora.
Relatives look on as people who died of Ebola are taken from a health center in Rwampara, Democratic Republic of Congo, on Wednesday. - Moses Sawasawa/AP
Razmere i međunarodne mere
Prema izveštajima WHO, broj žrtava je porastao na najmanje 139 smrtnih slučajeva uz skoro 600 sumnjivih slučajeva. Bundibugyo soj je ređi od zairskog soja i trenutno nema odobrenih vakcina ili specifičnih tretmana namenjenih isključivo toj varijanti. Virus je zabeležen i u Ugandi, gde su potvrđena dva slučaja u Kampali, a Sjedinjene Države uvele su privremene putne restrikcije za putnike iz pogođenih oblasti.
Šta dalje i preporuke
Stručnjaci upozoravaju da je moguće da su se prenosne linije dugo odvijale neprimećeno i da će kontrola epidemije potrajati mesecima. Ključne mere uključuju brzu identifikaciju i izolaciju slučajeva, bezbedne sahrane, edukaciju zajednica o rizicima bushmeata i borbu protiv dezinformacija kroz lokalne lidere i mobilizatore. Građanima se savetuje da pri suspektnim simptomima odmah potraže medicinsku pomoć i izbegavaju rukovanje sumnjivim životinjskim leševima.
Napomena: Sve podatke treba pratiti kroz ažuriranja WHO i lokalnih zdravstvenih vlasti jer se situacija brzo menja.
Pomozite nam da budemo bolji.
